Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əlaqələri son illər ərzində yeni keyfiyyət mərhələsinə yüksəlib. Bu inkişaf yalnız ölkələr arasında ikitərəfli münasibətlərin genişlənməsi ilə yekunlaşmır, həm də Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında mühüm siyasi-iqtisadi əlaqələndirici rolunu gücləndirir. Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündə Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər də formalaşan tərəfdaşlığın strateji əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxardı.

Azərbaycanın 2025-ci ilin noyabrında Məşvərət formatına tamhüquqlu üzv qəbul olunması region dövlətləri ilə münasibətlərin inkişafında əlamətdar hadisə oldu. Bu qərar qarşılıqlı etimadın, siyasi yaxınlığın və ölkəmizin Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə qurduğu davamlı əlaqələrin nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Dövlət başçısının vurğuladığı məqamlar Azərbaycanın bu platformada iştirakının yeni tərəfdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə və mövcud imkanların daha geniş reallaşdırılmasına şərait yaratdığını göstərir.

Hazırda Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında siyasi dialoq fəal şəkildə davam edir. Dövlət və hökumət rəhbərlərinin müntəzəm görüşləri, qarşılıqlı səfərlər və müxtəlif səviyyələrdə aparılan müzakirələr əlaqələrin möhkəm siyasi əsaslara söykəndiyini təsdiqləyir. Prezident İlham Əliyevin diplomatik fəaliyyəti də bu münasibətlərin inkişafına təsir göstərən mühüm amillərdəndir. Onun təşəbbüsləri Azərbaycanın mövcud əməkdaşlıq çərçivələri ilə kifayətlənməyərək yeni tərəfdaşlıq imkanlarının yaradılmasında iştirakını təmin edir.

İqtisadi əlaqələrdə müşahidə olunan dinamika da diqqətəlayiqdir. Ticarət dövriyyəsinin genişlənməsi, investisiya əməkdaşlığının güclənməsi, nəqliyyat və logistika sahəsində yeni layihələrin həyata keçirilməsi tərəfdaşlığın real iqtisadi nəticələrini artırır. Bu istiqamətdə Orta Dəhlizin inkişafı xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Şərq və Qərb arasında yükdaşımaları təmin edən bu marşrut Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat sistemində rolunu artırmaqla yanaşı, Mərkəzi Asiya dövlətlərinin dünya bazarlarına daha əlverişli çıxışına imkan verir. Beləliklə, Azərbaycanın tranzit potensialı regional iqtisadi əlaqələrin genişlənməsində mühüm vasitəyə çevrilir.

Enerji sahəsi də Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında əməkdaşlığın gələcək istiqamətlərini müəyyən edən əsas sahələrdən biridir. Xəzər hövzəsinin enerji ehtiyatlarından birgə yararlanmaq, elektrik enerjisinin ötürülməsi və ixracı, eləcə də bərpaolunan enerji layihələrini inkişaf etdirmək region dövlətləri üçün yeni iqtisadi perspektivlər açır. Bu istiqamətlər üzrə əməkdaşlığın genişləndirilməsi enerji resurslarının daha səmərəli istifadəsinə və ölkələr arasında qarşılıqlı iqtisadi maraqların möhkəmlənməsinə xidmət edir. Nəqliyyat, enerji və ticarət sahələrində həyata keçirilən təşəbbüslər nəticə etibarilə vahid regional əməkdaşlıq sisteminin formalaşmasına zəmin yaradır.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərində diqqət çəkən digər istiqamət işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və yenidən qurulması sahəsində əməkdaşlıqdır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işlərinə region dövlətlərinin göstərdiyi dəstək xalqlar arasında dostluq, həmrəylik və qardaşlıq əlaqələrinin konkret ifadəsidir. Müxtəlif Mərkəzi Asiya ölkələrinin bu ərazilərdə sosial və mədəni təyinatlı layihələr həyata keçirməsi əməkdaşlığın yalnız siyasi və iqtisadi məsələlərlə məhdudlaşmadığını göstərir. Eyni zamanda, bu təşəbbüslər gələcəkdə birgə layihələrin və qarşılıqlı fəaliyyətin genişləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır.

Türkmənbaşı şəhərində keçirilən görüş mövcud əməkdaşlığın daha geniş regional miqyasda inkişaf etdirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərində yalnız qarşılıqlı əlaqələrdən faydalanan tərəf kimi deyil, həm də ortaq regional gündəliyin formalaşmasında iştirak edən fəal dövlət kimi çıxış edir. Bu mövqe ölkəmizin siyasi əlaqələrini, iqtisadi imkanlarını və tranzit potensialını regional inkişaf məqsədləri ilə əlaqələndirməsinə şərait yaradır.

Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi siyasət nəticəsində Azərbaycan müxtəlif regionları birləşdirən nəqliyyat və iqtisadi əlaqələrin inkişafında, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsində və çoxtərəfli əməkdaşlıq platformalarının fəaliyyətində iştirakını genişləndirir. Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin hazırkı səviyyəsi də bu istiqamətdə həyata keçirilən siyasətin nəticələri ilə bağlıdır. Türkmənbaşı görüşündə ortaya qoyulan ortaq maraqlar və əməkdaşlığın genişləndirilməsinə yönələn yanaşmalar gələcək dövrdə tərəfdaşlığın yeni sahələri əhatə edə biləcəyini göstərir. Bu baxımdan, Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında siyasi dialoqun, iqtisadi əlaqələrin və birgə təşəbbüslərin davamlı inkişafı regionda qarşılıqlı faydaya əsaslanan əməkdaşlığın möhkəmlənməsi üçün əhəmiyyətli zəmin yaradır.

Anar Abbasov,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının sədr müavini.