Azərbaycan xalqının tarixində elə günlər var ki, onlar yalnız təqvimdə bir tarix deyil, milli qürurun, iradənin, birliyin və dövlətçilik əzminin təcəssümüdür. 20 Oktyabr – Zəngilan Şəhəri Günü də məhz belə əlamətdar günlərdən biridir. Bu özəl tarix Azərbaycan xalqının ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda mübarizəsinin və Vətən müharibəsində qazandığı möhtəşəm Zəfərin rəmzidir.
Zəngilan Azərbaycanın cənub-qərbində, Araz çayının sahilində yerləşən, zəngin təbiəti, əlverişli coğrafi mövqeyi və tarixi-mədəni irsi ilə seçilən qədim yurd yerlərimizdən biridir. Rayonun ərazisi əsrlər boyu xalqımızın məskunlaşdığı, milli-mənəvi dəyərlərimizin formalaşdığı torpaqlardandır. Zəngilanın strateji mövqeyi onun tarixən mühüm əhəmiyyət daşımasını şərtləndirmişdir.
Lakin Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində Zəngilan rayonu 1993-cü il oktyabrın 29-da işğal edilmişdir. İşğal illərində rayonun yaşayış məntəqələri, sosial infrastrukturu və tarixi-mədəni irsi ciddi dağıntılara məruz qalmış, əhali doğma yurdlarından didərgin düşmüşdür. Zəngilanlılar uzun illər Vətən həsrəti ilə yaşamış, doğma torpaqlarına qayıtmaq ümidini heç vaxt itirməmişlər.
Azərbaycan dövləti bütün bu illər ərzində ərazi bütövlüyünün bərpasını əsas məqsədlərindən biri kimi müəyyənləşdirmişdir. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan Vətən müharibəsi xalqımızın bu arzusunun gerçəkləşməsi istiqamətində həlledici mərhələ oldu. Cənab Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu böyük qəhrəmanlıq və peşəkarlıq nümayiş etdirərək işğal altındakı torpaqlarımızı azad etdi.
2020-ci il oktyabrın 20-də Zəngilan şəhərinin və rayonun bir sıra kəndlərinin azad edilməsi barədə xəbər xalqımız tərəfindən böyük sevinc və qürur hissi ilə qarşılandı. Vətən müharibəsinin 24-cü gününə təsadüf edən bu hadisə Azərbaycanın hərbi-siyasi uğurlarının mühüm tərkib hissəsi olmaqla yanaşı, Zəngilanın gələcək inkişafı üçün də yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Bu qələbə şəhidlərimizin qanı, qazilərimizin fədakarlığı və Azərbaycan əsgərinin misilsiz qəhrəmanlığı hesabına əldə edildi.
Cənab Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il iyulun 31-də imzaladığı Sərəncama əsasən, hər il oktyabrın 20-si Zəngilan Şəhəri Günü kimi qeyd olunur. Bu qərar tarixi Zəfərin əbədiləşdirilməsi, qəhrəmanlarımızın xatirəsinin yaşadılması və gələcək nəsillərin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma tədbirləri Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən birinin – doğma torpaqların yenidən dirçəldilməsi və keçmiş məcburi köçkünlərin təhlükəsiz şəkildə geri qayıtmasının təmin edilməsinin uğurla həyata keçirildiyini göstərir. Zəngilan da bu prosesin mühüm mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir.
Rayonda müasir yol-nəqliyyat infrastrukturu yaradılır, yaşayış məntəqələri yenidən qurulur, sosial obyektlər inşa edilir. Məqsəd yalnız dağıdılmış binaları bərpa etmək deyil, həm də insanların rahat yaşaya, işləyə, təhsil ala və gələcək planlarını doğma torpaqlarında həyata keçirə biləcəkləri müasir yaşayış mühiti formalaşdırmaqdır.
Bu istiqamətdə mühüm addımlardan biri Ağalı kəndində həyata keçirilən layihədir. “Ağıllı kənd” konsepsiyası əsasında yenidən qurulan Ağalı kəndi Böyük Qayıdış proqramının ilk uğurlu nümunələrindəndir. 2022-ci ilin iyulunda kəndə keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışına başlanılması Zəngilan torpaqlarında həyatın yenidən canlanmasının əyani göstəricisi oldu. Müasir yaşayış evləri, sosial xidmətlər və yaradılan infrastruktur sakinlərin doğma yurdda yeni həyata başlamasına şərait yaradır.
Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının istifadəyə verilməsi də rayonun strateji və iqtisadi əhəmiyyətini artıran mühüm hadisələrdəndir. 2022-ci il oktyabrın 20-də açılışı edilən hava limanı bölgənin nəqliyyat imkanlarının genişlənməsinə, beynəlxalq əlaqələrin inkişafına və gələcək iqtisadi potensialının reallaşdırılmasına xidmət edir. Eyni zamanda, yol və dəmir yolu layihələri Zəngilanın Azərbaycanın digər bölgələri ilə əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi, ticarət və logistika imkanlarının genişləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Zəngilanın coğrafi mövqeyi onun Şərqi Zəngəzurda mühüm nəqliyyat və iqtisadi mərkəzlərdən birinə çevrilməsi üçün əlverişli imkanlar yaradır. Regionda aparılan quruculuq işləri gələcəkdə yeni iş yerlərinin açılmasına, sahibkarlığın inkişafına, kənd təsərrüfatı və turizm potensialının geniş istifadəsinə zəmin yaradır.
Zəngilanın dirçəlişi təkcə infrastruktur layihələri ilə ölçülmür. Bu proses, ilk növbədə, insanların doğma yurdlarına qayıtması, ailələrin yenidən öz evlərində məskunlaşması, uşaqların doğma torpaqlarda böyüməsi və milli-mənəvi ənənələrin davam etdirilməsi deməkdir. Uzun illər yurd həsrəti çəkən zəngilanlılar üçün hər yeni ev, hər açılan məktəb və hər abadlaşdırılan küçə tarixi ədalətin bərpasının real nəticəsidir.
Böyük Qayıdış proqramı dövlətin qarşıya qoyduğu strateji məqsədlərin həyata keçirilməsində mühüm rol oynayır. Bu proqram çərçivəsində təhlükəsiz yaşayış şəraitinin yaradılması, məşğulluğun təmin edilməsi, sosial xidmətlərin təşkili və iqtisadi fəallığın artırılması prioritet istiqamətlərdəndir. Zəngilanın inkişafı göstərir ki, Azərbaycan işğaldan azad edilmiş əraziləri yenidən qurmaqla yanaşı, həmin torpaqlarda davamlı və dayanıqlı inkişafın əsaslarını da formalaşdırır.
20 Oktyabr – Zəngilan Şəhəri Günü həm də şəhidlərimizin əziz xatirəsini ehtiramla yad etmək, qazilərimizin fədakarlığını yüksək qiymətləndirmək və Vətən uğrunda canından keçən qəhrəmanlarımızın qarşısında mənəvi borcumuzu xatırlamaq günüdür. Bu tarix hər bir azərbaycanlıya müstəqilliyin, milli birliyin və dövlət suverenliyinin nə qədər böyük dəyər olduğunu bir daha xatırladır.
Nəticə etibarilə, Zəngilan Şəhəri Günü Azərbaycanın müasir tarixində qələbənin, dirçəlişin və gələcəyə inamın rəmzidir. 2020-ci il oktyabrın 20-də əldə edilən tarixi nailiyyət bu gün genişmiqyaslı quruculuq işləri və doğma yurda qayıdış prosesi ilə davam edir. Zəngilanın yenidən qurulması dövlətimizin iqtisadi imkanlarının, siyasi iradəsinin və xalqımızın sarsılmaz Vətən sevgisinin təzahürüdür.
Bu əlamətdar günün əsas mesajı düşünürəm hər kəsə aydındır: doğma torpaqlarına qovuşan Azərbaycan xalqı öz tarixini, mədəniyyətini və gələcəyini həmin torpaqlarda yenidən qurur. Zəngilanın hər bir inkişafı, hər bir yeni yaşayış məntəqəsi və hər bir qayıdış addımı milli qürurumuzu daha da gücləndirir. 20 Oktyabr – Zəngilan Şəhəri Günü xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayacaq, gələcək nəsillərə qəhrəmanlıq, birlik və Vətənə sədaqət nümunəsi olacaqdır.

Gülnar Bəşirova
Maliyyə şöbəsinin maliyyə sektorunun aparıcı məsləhətçisi
YAP Nərimanov rayon Təşkilatının fəal üzvü