1992-ci ilin 1 yanvar səhərini Gürcüstan televiziyası qara xəbərlə açır.

Onews.az-ın araşdırmasına görə, ilk rəsmi məlumatda Zviad Qamsaxurdiyanın 1993-cü ildə dekabrn 31-də müəmmalı şəraitdə dünyasını dəyişdiyi xəbəri verilir.
6 yanvardakı ikinci rəsmi məlumata görə, ölkənin o zamankı prezidenti Zviad Qamsaxurdiya intihar edib.

Elə həmin gün, yəni 1992-ci ilin 6 yanvarında Gürcüstanın ilk rəhbərinin səlahiyyətlərinə rəsmi şəkildə xitam verildiyi açıqlanır.
Bundan sonra Gürcüstan rəsmi şəkildə 3 il başsız qalır.
3 il sonra hakimiyyətə SSRİ-nin keçmiş xarici işlər naziri Eduard Şvardnadze hakimiyyətə gətirilir.

Rəsmi məlumatda prezidentin 31 dekabr tarixində Qərbi Gürcüstanda intihar etdiyi vurğulanırdı.
Ölkə rəhbərinin Qərbi Gürcüstanın kiçik Dzveli Xibula kəndində özünə qəsd etdiyi bildirilirdi.
Guya, prezident şəxsi tapançasından atəş açaraq özünü öldürüb.

Prezidentin nəşi isə Tbilisiyə yox, Çeçenistana, Qroznıya aparılır.
Çünki həmin vaxt Gürcüstanda vətəndaş savaşı gedirdi.


Bəzi iddialara görə, elə ilk prezident vətəndaş savaşı fonunda öldürülür.
Qroznıda dəfn edilən Qamsaxurdiyanın məzarı daha sonra “itir”.
Buna səbəb Çeçenistan-Rusiya savaşından sonra yaşanan hadisələr göstərilir.
Prezidentin ölümü ilə bağlı ilk cinayət işi 1994-cü ildə açılır.
Amma “gizli əl”in təzyiqləri ilə açılan iş qeyri-müəyyən müddətə dondurulur.

Daha sonra yenidən “intihar faktı” rəsmi sənədə əsas versiya olaraq qeyd edilir.
32 il əvvəl Gürcüstan Prokurorluğunun yaydığı məlumatda intihara əsas səbəb depressiya göstərilir.
İddia olunur ki, prezident ölümünün son günlərində ağır depressiyadan əziyyət çəkirmiş.

Gürcüstanın siyasi elitasında və mediasında isə fərqli düşüncələr də var idi.
Bildirilirdi ki, qonşu ölkənin ilk prezidenti intihar etməyib.

Onun qətlə yetirildiyi və ya sui-qəsdə qurban getdiyi versiyasının üzərində daha çox dayanılırdı.
Bir versiyaya görə, onu pula satılmış cangüdənləri qətlə yetiriblər.

Digər versiyada isə Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının adı hallandırılırdı.
Hətta ölümündən bir neçə gün öncə guya Qamsaxurdiyanın Azərbaycandan sığınacaq istədiyi bildirilirdi.
Bu barədə dövrün gürcü və Azərbaycan mətbuatında da xəbərlər tirajlanırdı.

Amma bir versiyaya görə, Azərbaycan prezidenti Ayaz Mütəllibovun onun sığınacaq istəyini geri çevirdiyi qeyd olunurdu.
Digər versiyada isə Qamsaxurdiyanın Gəncəyə gələrək məxfi danışıqlar apardığı bildirilirdi.

Guya Azərbaycan tərəfi ilə danışıqlar nəticəsiz qalır və Qamsaxurdiya bundan sonra Qərbi Gürcüstana üz tutur.
Təbii ki, hər iki ölkə bu informasiyaları rəsmi şəkildə təsdiqləməyiblər.
2007-ci ildə prezidentin məzarı tapılır.

Həmin lin mart ayında Rostovda aparılan məhkəmə-tibb ekspertizasındansümüklərin Qamsaxurdiyaya məxsusluğu təsdiqlənir.
Nəşinin qalıqları Qroznıdan Tbilisiyə gətirilərək dəfn olunur.

Səbəb isə Zviad Qamsaxurdiyanın Çeçenistanın müstəqilliyini tanıyan ilk və son prezident olması idi.

2009-cu ildə bütün bu iddialara son qoymaq üçün Saakaşvili hökuməti cinayət işini yenidən araşdırmaq qərarına gəlir.
Bu məqsədlə elə həmin il Zviad Qamsaxurdiyanın ölümünü araşdıran parlament komissiya öz işinə başlayır.
Araşdırmalar iki il davam edir.

“Öldürülmə” maddəsi ilə araşdırma artıq bir neçə aydır gedir.
Bu səs-küylü işlə bağlı bir neçə ölkəyə sorğu göndərilir.
Çoxsaylı dindirmələr aparılır.

Qamsaxurdiyanın ölüm şəraiti öyrənilir.
Eləcə də ölüm yeri təkrar müayinə olunur.

Bundan əlavə, xaricə hüquqi yardımla bağlı müraciət edilir.

Nəhayət, keçmiş prezidentin ölümü ilə bağlı şübhələr özünü doğruldur.
İstintaqla əməkdaşlıq edən Qamsaxurdiyanın ailəsi iş üzrə materiallarla tam tanış ola bilir.

Birinci prezidentin oğlu Konstantin Qamsaxurdiyanın məlumatına görə, o və ailə üzvləri prokurorluğun nümayəndələri ilə görüşür.
Onun sözlərinə görə, prokurorluğun nümayəndələri qeyd ediblər ki, 1994-cü ildə aparılan istintaq tamamilə qənaətbəxş deyil.
Komissyanın rəyinə görə, keçmiş prezident iddia olunduğu kimi, özünə sui-qəsd etməyib.

İstintaq Gürcüstanın birinci prezidenti Zviad Qamsaxurdiyanın ölümü ilə bağlı işin maddəsini “sui-qəsd”dən “qətl” maddəsinə dəyişir.
Yeni rəsmi qərara görə, Zviad Qamsaxurdiyanın öldürüldüyü rəsmi şəkildə təsdiqlənir.
Amma bu günə qədər qatil və sifarişçilərin kimliyi açıqlanmır.

Tural Turan