Şəfiqə Qədirova
YAP Nərimanov rayon təşkilatının fəal gənci
Azərbaycan Respublikasının həyata keçirdiyi çoxşaxəli və balanslaşdırılmış xarici siyasət ölkəmizin müxtəlif dövlətlərlə əlaqələrinin möhkəmləndirilməsinə, beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının artırılmasına və milli maraqların təmin olunmasına yönəlmişdir. Bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri də dünyanın aparıcı dövlətləri ilə qarşılıqlı etimada və bərabərhüquqlu tərəfdaşlığa əsaslanan münasibətlərin inkişaf etdirilməsidir. Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması məhz bu baxımdan mühüm əhəmiyyətə malikdir.
2026-cı il noyabrın 12-də imzalanan Birgə Bəyannamə Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında mövcud olan münasibətlərin daha yüksək səviyyəyə çatdırılmasını nəzərdə tutur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin və Böyük Britaniyanın Baş naziri tərəfindən imzalanan sənəd tərəflərin gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm siyasi çərçivədir. Bəyannamənin qəbul edilməsi iki dövlət arasında münasibətlərin yalnız ənənəvi sahələrlə məhdudlaşmadığını, yeni və perspektivli istiqamətləri də əhatə etdiyini göstərir.
Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında münasibətlərin inkişafı uzunmüddətli əməkdaşlıq təcrübəsinə əsaslanır. Böyük Britaniya Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan dövlətlərdən biri olmuş, diplomatik əlaqələrin qurulmasından sonra iki ölkə arasında müxtəlif sahələrdə qarşılıqlı münasibətlər formalaşmışdır. Xüsusilə enerji sahəsində həyata keçirilən layihələr ölkələrimiz arasında iqtisadi əlaqələrin möhkəmlənməsinə əhəmiyyətli töhfə vermişdir. Bu gün Strateji Tərəfdaşlıq Bəyannaməsi həmin əməkdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə genişləndirilməsi üçün mühüm imkan yaradır.
Birgə Bəyannamənin diqqət çəkən cəhətlərindən biri müdafiə və təhlükəsizlik məsələlərinə geniş yer ayrılmasıdır. Sənəddə regional və beynəlxalq təhlükəsizliyin təmin olunması, qarşılıqlı koordinasiyanın gücləndirilməsi, hüquq-mühafizə və sərhəd idarəçiliyi sahəsində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulur. Bu müddəalar dövlətlər arasında etimadın möhkəmləndirilməsi və hüququn aliliyinin təşviq edilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa, suverenliyə və ərazi bütövlüyünə əsaslanan mövqeyi bu əməkdaşlığın fundamental prinsiplərindən biri kimi çıxış edir.
Bəyannamənin iqtisadi bölməsi də xüsusi diqqətə layiqdir. Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında ticarət və investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, yeni biznes imkanlarının yaradılması, iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində tərəfdaşlığın inkişafı əsas məqsədlər sırasındadır. Bununla yanaşı, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı, yaşıl maliyyələşmə və aşağı karbonlu texnologiyaların tətbiqi kimi məsələlər müasir dövrün çağırışlarına uyğun olaraq sənəddə öz əksini tapmışdır. Bu istiqamətlər Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf strategiyası ilə uzlaşır və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi baxımından perspektivli hesab olunur.
Ölkəmizin beynəlxalq nəqliyyat və logistika imkanlarının genişləndirilməsi də strateji tərəfdaşlığın mühüm elementlərindəndir. Orta Dəhlizin inkişafı, nəqliyyat infrastrukturlarının təkmilləşdirilməsi və regional bağlantıların gücləndirilməsi Azərbaycan üçün yeni iqtisadi imkanlar formalaşdırır. Bu layihələr vasitəsilə ölkəmizin Avropa və Asiya arasında tranzit əhəmiyyətinin daha da artması, ticarət əlaqələrinin genişlənməsi və regional iqtisadi əməkdaşlığın möhkəmlənməsi mümkün olacaqdır. Böyük Britaniya ilə bu sahədə əməkdaşlıq Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi mövqeyinin gücləndirilməsinə xidmət edir.
Sənəddə təhsil və innovasiya sahələrinin ayrıca istiqamət kimi müəyyənləşdirilməsi gələcəyə hesablanmış yanaşmanın göstəricisidir. Müasir dünyanın sürətlə dəyişən inkişaf tendensiyaları dövlətlərdən elmi biliklərə, texnologiyalara və yüksək ixtisaslı insan resurslarına xüsusi diqqət yetirməyi tələb edir. Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında ali təhsil, peşə təlimi, elmi araşdırmalar, rəqəmsal texnologiyalar və süni intellekt sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi hər iki ölkənin inkişafına müsbət təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, insanlar arasında əlaqələrin və mədəni mübadilənin təşviqi xalqlarımızın bir-birini daha yaxından tanımasına şərait yaradacaqdır.
Bəyannamədə strateji tərəfdaşlıq üzrə illik görüşlərin keçirilməsinin nəzərdə tutulması da mühüm məqamdır. Bu mexanizm tərəflərin əldə olunmuş nəticələri qiymətləndirməsinə, qarşıya yeni məqsədlər qoymasına və əməkdaşlığın davamlılığını təmin etməsinə imkan verəcəkdir. Belə bir yanaşma imzalanmış sənədin yalnız siyasi bəyanat olaraq qalmamasına, onun müddəalarının praktiki müstəvidə həyata keçirilməsinə xidmət edir.
Mənim düşüncəmə görə, Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması ölkəmizin beynəlxalq əlaqələrinin genişlənməsi baxımından mühüm nailiyyətdir. Bu sənəd Azərbaycanın etibarlı, məsuliyyətli və əməkdaşlığa açıq dövlət olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Eyni zamanda, müxtəlif sahələrdə müəyyən edilmiş əməkdaşlıq istiqamətləri ölkəmizin gələcək inkişafı üçün yeni perspektivlər formalaşdırır. Belə mühüm diplomatik addımlar Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artırılmasına və milli maraqlarının daha effektiv şəkildə təmin olunmasına töhfə verir.
Beləliklə, Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkənin münasibətlərində yeni səhifə açan mühüm sənəddir. Siyasi dialoqdan iqtisadi əməkdaşlığa, təhlükəsizlikdən təhsil və innovasiyaya qədər geniş sahələri əhatə edən bu tərəfdaşlıq qarşılıqlı fayda prinsiplərinə əsaslanır. Əminliklə demək olar ki, Bəyannamənin həyata keçirilməsi Azərbaycan-Böyük Britaniya əlaqələrinin daha da möhkəmlənməsinə, ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsinə və gələcək inkişafına əhəmiyyətli töhfə verəcəkdir.