12 Noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Günü ölkəmizin dövlətçilik tarixində mühüm əhəmiyyətə malik olan əlamətdar günlərdən biridir. Bu tarix müstəqil Azərbaycan dövlətinin hüquqi əsaslarının formalaşmasını, milli dövlətçilik ənənələrinin müasir hüquqi prinsiplərlə uzlaşdırılmasını və demokratik inkişaf yolunda atılmış mühüm addımı ifadə edir.
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi – referendum yolu ilə qəbul edilmişdir. Bu mühüm tarixi hadisə müstəqil dövlətimizin hüquqi və siyasi sisteminin formalaşmasında yeni mərhələnin başlanğıcı olmuşdur. Konstitusiya Azərbaycanın dövlət quruluşunu, idarəetmə sistemini, hakimiyyət qollarının fəaliyyət prinsiplərini, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarını müəyyən edən ali hüquqi sənəddir.
Konstitusiyanın qəbul edilməsi, ilk növbədə, Azərbaycanın müstəqilliyinin hüquqi baxımdan möhkəmləndirilməsi demək idi. Müstəqilliyin ilk illərində ölkənin qarşısında dayanan əsas vəzifələrdən biri dövlət institutlarının formalaşdırılması, ictimai-siyasi sabitliyin təmin edilməsi və hüquqi dövlət quruculuğunun əsaslarının yaradılması idi. Bu baxımdan, Konstitusiya yalnız hüquqi normalar toplusu deyil, həm də Azərbaycan xalqının gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən fundamental sənəd kimi çıxış edir.
Konstitusiyanın əsas prinsiplərindən biri insan hüquq və azadlıqlarının ali dəyər kimi tanınmasıdır. İnsan ləyaqətinin qorunması, qanun qarşısında bərabərlik, fikir və söz azadlığı, təhsil hüququ, mülkiyyət hüququ və digər fundamental hüquqlar demokratik cəmiyyətin əsasını təşkil edir. Bu hüquqların Konstitusiya səviyyəsində təsbit olunması dövlətin vətəndaş qarşısında məsuliyyətini, eyni zamanda, vətəndaşın dövlət və cəmiyyət qarşısındakı vəzifələrini müəyyən edir.
Hüquqi dövlətin əsas göstəricilərindən biri qanunun aliliyinin təmin edilməsidir. Dövlət orqanlarının fəaliyyəti, idarəetmə qərarları və ictimai münasibətlər Konstitusiya və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun həyata keçirilməlidir. Bu prinsip dövlət idarəçiliyində şəffaflığın, hesabatlılığın, məsuliyyətin və vətəndaş məmnunluğunun təmin edilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında hakimiyyətlərin bölünməsi prinsipi də mühüm yer tutur. Qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətlərinin səlahiyyətlərinin müəyyən edilməsi dövlət idarəçiliyində tarazlığın qorunmasına, hüquqi mexanizmlərin səmərəli fəaliyyətinə və institusional məsuliyyətin gücləndirilməsinə xidmət edir.
Müasir dövrdə Konstitusiyanın əhəmiyyəti yalnız hüquqi münasibətlərin tənzimlənməsi ilə məhdudlaşmır. O, həm də cəmiyyətin inkişafını, dövlət-vətəndaş münasibətlərini və milli həmrəyliyi müəyyən edən əsas dəyərlər sistemidir. Xüsusilə təhsil, elm, mədəniyyət və insan kapitalının inkişafı sahələrində konstitusion prinsiplərin tətbiqi gələcək nəsillərin formalaşmasında mühüm rol oynayır.
Təhsil hüququnun Konstitusiyada təsbit edilməsi dövlətin insan potensialının inkişafına verdiyi əhəmiyyətin göstəricisidir. Keyfiyyətli təhsilə əlçatanlıq, bərabər imkanların yaradılması, elmi fəaliyyətin təşviqi və milli-mənəvi dəyərlərin qorunması güclü cəmiyyətin formalaşmasının əsas şərtlərindəndir. Bu baxımdan, Konstitusiya yalnız bugünkü hüquq və vəzifələrimizi müəyyən etmir, həm də gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətimizi xatırladır.
Azərbaycanın müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi və dövlət suverenliyinin təmin olunması Konstitusiyanın mahiyyətində dayanan əsas istiqamətlərdəndir. Dövlət suverenliyi xalqın öz müqəddəratını sərbəst müəyyən etmək hüququnun, ölkənin ərazi bütövlüyünün və müstəqil idarəçilik sisteminin hüquqi ifadəsidir. Bu dəyərlərin qorunması hər bir vətəndaşın ümumi məsuliyyəti olmaqla yanaşı, dövlət institutlarının da başlıca vəzifələrindən biridir.
Konstitusiya Günü bizə bir daha xatırladır ki, güclü dövlət yalnız iqtisadi və siyasi imkanlarla deyil, həm də möhkəm hüquqi əsaslarla, qanunun aliliyinə hörmət edən cəmiyyətlə və məsuliyyətli vətəndaş mövqeyi ilə formalaşır. Konstitusiyanın prinsiplərinə hörmət, hüquqi maarifləndirmənin genişləndirilməsi və konstitusion mədəniyyətin inkişaf etdirilməsi hər birimizin üzərinə düşən mühüm vəzifələrdəndir.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası müstəqil dövlətçiliyimizin hüquqi dayağı, milli suverenliyimizin ifadəsi və gələcək inkişafımızın əsas istiqamətlərini müəyyən edən ali sənəddir. Onun prinsiplərinin gündəlik həyatda, dövlət idarəçiliyində və ictimai münasibətlərdə ardıcıl tətbiqi hüquqi dövlətin möhkəmləndirilməsinə və demokratik cəmiyyətin inkişafına xidmət edir.
12 Noyabr – Konstitusiya Günü münasibətilə bu əlamətdar tarixə hörmətlə yanaşmaq, Konstitusiyanın mahiyyətini və dəyərlərini dərindən dərk etmək, onları gələcək nəsillərə ötürmək hər bir Azərbaycan vətəndaşının mənəvi və vətəndaşlıq məsuliyyətidir.

Anar Hümmətov – Azərbaycan Respublikasının
Elm və Təhsil Nazirliyinin
Protokol sektorunun məsləhətçisi,
YAP Nərimanov rayon Təşkilatının fəal üzvü