Şamilli Turabəxanım,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının gənc fəalı
Şuşa adı gələndə…
Bəzi şəhərlərin adı çəkiləndə insanın gözünün önünə sadəcə küçələr, binalar və təbiət mənzərələri gəlir. Şuşa adı isə tamam başqa hisslər yaradır. Bu ad bizə tariximizi, musiqimizi, poeziyamızı, milli ruhumuzu və ən əsası, qələbəmizi xatırladır. Şuşa Azərbaycan üçün adi bir şəhər deyil. O, xalqımızın mənəvi dünyasında xüsusi yeri olan, hər daşında keçmişimizin izi yaşayan müqəddəs bir məkandır.
8 Noyabr – Şuşa şəhəri günü həm böyük sevinc, həm də dərin qürur hissi ilə qeyd olunur. Bu gün biz Şuşanın azadlığını, onun yenidən doğuluşunu və xalqımızın sarsılmaz iradəsini xatırlayırıq. Məncə, Şuşa haqqında danışanda təkcə bir şəhərdən yox, bütün bir millətin yaddaşından danışmış oluruq.
Gənc nəsil olaraq biz Şuşanı uzun müddət daha çox kitablardan, filmlərdən, mahnılardan və böyüklərimizin xatirələrindən tanımışıq. Valideynlərimiz, müəllimlərimiz Şuşanın necə gözəl, necə füsunkar şəhər olduğunu danışanda bu şəhər bizə bir az uzaq, amma çox doğma görünürdü. Bu gün isə Şuşa azaddır və bu, hər birimiz üçün böyük fəxrdir.
Tarixi dərin olan şəhər
Şuşa 1752-ci ildə Qarabağ xanı Pənahəli xan tərəfindən salınıb. Şəhər ilk vaxtlarda Pənahabad adlandırılsa da, sonralar Şuşa adı ilə tanınıb. Coğrafi mövqeyi, təbii gözəlliyi və strateji əhəmiyyəti Şuşanı Qarabağın ən mühüm şəhərlərindən birinə çevirib.
Şuşanın tarixi küçələrində gəzərkən insan sanki keçmişə qayıdır. Qala divarları, qədim məscidlər, karvansaralar, bulaqlar və tarixi evlər bu şəhərin keçdiyi böyük yolu bizə hiss etdirir. Şuşanın özünəməxsus havası, dağları və qayaları var. Burada təbiət ilə tarix o qədər uyğunlaşır ki, şəhər sanki canlı bir tarix kitabını xatırladır.
Şuşa yalnız Qarabağın deyil, bütün Azərbaycanın mədəni və mənəvi mərkəzlərindən biri hesab olunur. Onun hər guşəsi xalqımızın zəngin keçmişindən xəbər verir. Bu şəhərdə yaşanan tarixi hadisələr, yetişən insanlar və yaranan sənət nümunələri Şuşanı hər zaman fərqləndirib.
Azərbaycan mədəniyyətinin beşiyi
Şuşa deyəndə ilk növbədə mədəniyyət, musiqi və poeziya yada düşür. Təsadüfi deyil ki, bu şəhər “Azərbaycan musiqisinin beşiyi” adlandırılır. Şuşa bizim milli musiqimizin, xüsusilə muğam sənətinin inkişafında böyük rol oynayıb. Burada dünyaya göz açan sənətkarlar Azərbaycanın adını bütün dünyada tanıdıblar.
Dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyli Şuşada doğulub. Azərbaycan professional musiqisinin banisi olan Üzeyir bəyin yaradıcılığı bu gün də hər birimiz üçün qürur mənbəyidir. Onun yaratdığı əsərlər Azərbaycan musiqisinin nə qədər zəngin və dəyərli olduğunu göstərir. Böyük müğənni Bülbül də Şuşanın yetişdirdiyi sənətkarlardandır. Onun bənzərsiz səsi bu torpağın musiqiyə necə bağlı olduğunun ən gözəl nümunəsidir.
Şuşa həm də şairlər və söz adamları yurdudur. Xan qızı Natəvanın poeziyası, Molla Pənah Vaqifin yaradıcılığı Azərbaycan ədəbiyyatında xüsusi yer tutur. Natəvanın incə və duyğulu şeirləri, Vaqifin xalq dilinə yaxın yaradıcılığı bu gün də sevilə-sevilə oxunur. Onların adını çəkəndə Şuşa ilə fəxr etməmək mümkün deyil.
Mənim fikrimcə, Şuşanın ən böyük gözəlliklərindən biri də budur: bu şəhər sadəcə böyük sənətkarlar yetişdirməyib, həm də insanlara gözəlliyi duymağı öyrədib. Şuşanın havasında musiqi, dağlarında poeziya, bulaqlarında isə keçmişin səsi var.
Cıdır düzü və doğma xatirələr
Şuşanın simvollarından biri Cıdır düzüdür. Bu yerin adı çəkiləndə insanın gözündə geniş, yaşıl bir düzənlik və dağların möhtəşəm mənzərəsi canlanır. Cıdır düzü uzun illər xalqımızın şənliklərinin, yarışlarının və mədəni tədbirlərinin keçirildiyi məkan olub. Bu yer Şuşanın gözəlliyini ən yaxşı göstərən ünvanlardan biridir.
Cıdır düzünün Azərbaycan xalqı üçün mənası daha böyükdür. Burada keçirilən tədbirlər, səslənən muğamlar və insanların bir araya gəlməsi Şuşanın həmişə həyat dolu olduğunu göstərir. Şuşa azad edildikdən sonra Cıdır düzündə yenidən tədbirlərin keçirilməsi bütün xalqımız üçün sevindirici anlardan biri oldu. Bu, sanki uzun illər susan bir səsin yenidən eşidilməsi idi.
Şuşanın İsa bulağı da xalqımızın yaddaşında xüsusi yer tutur. Bu bulaq sadəcə təbiət gözəlliyi deyil, həm də doğma torpağa bağlılığın rəmzidir. Əvvəllər bu yerləri görən insanların xatirələri, Şuşa ilə bağlı danışılan hekayələr göstərir ki, şəhərin hər yeri insanlarda fərqli duyğular oyadıb.
Şuşanın azad olunması – tarixi qələbə
2020-ci il Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixinin ən şərəfli səhifələrindən biridir. 8 Noyabrda Şuşanın azad olunması isə bu qələbənin ən mühüm və ən yaddaqalan hadisəsi oldu. Şuşanın azadlığı həm hərbi, həm siyasi, həm də mənəvi baxımdan çox böyük əhəmiyyət daşıyırdı.
Şuşa uğrunda döyüşlər asan olmayıb. Əsgər və zabitlərimiz çətin dağlıq şəraitdə, böyük iradə və cəsarətlə döyüşərək şəhəri azad etdilər. Onların göstərdiyi qəhrəmanlıq bir daha sübut etdi ki, Vətən sevgisi qarşısında heç bir çətinlik dayana bilməz. Bu qələbə təkcə ordumuzun gücünü deyil, xalqımızın birliyini də bütün dünyaya göstərdi.
Şuşa azad olunanda ölkəmizin hər yerində insanlar böyük sevinc yaşayırdı. Məncə, həmin gün hər bir azərbaycanlı özünü daha güclü, daha qürurlu hiss etdi. Çünki Şuşa bizim üçün sadəcə bir torpaq parçası deyildi. O, itirdiyimiz bir xatirə, yarımçıq qalmış bir arzu, qəlbimizdə yaşatdığımız ümid idi. Şuşanın azad olunması bu ümidin gerçəyə çevrilməsi idi.
Bu gün biz şəhidlərimizi böyük ehtiramla yad edirik. Onlar canlarını Vətən uğrunda fəda edərək bizə azad torpaqlar bəxş etdilər. Qazilərimizin qəhrəmanlığı da hər zaman örnək olmalıdır. Bizim rahat şəkildə Şuşa haqqında danışmağımız, onun gələcəyini düşünməyimiz məhz onların fədakarlığı sayəsində mümkündür.
Yenidən qurulan Şuşa
Azadlıqdan sonra Şuşada geniş bərpa və quruculuq işləri başlayıb. Tarixi abidələr bərpa olunur, yollar çəkilir, yeni binalar və infrastruktur yaradılır. Bu işlər Şuşanın əvvəlki gözəlliyini qaytarmaqla yanaşı, onun daha müasir və inkişaf etmiş şəhərə çevrilməsinə xidmət edir.
Ən gözəl tərəfi budur ki, Şuşa öz tarixini itirmədən yenilənir. Şəhərdə aparılan bərpa işlərində qədim memarlıq üslubunun qorunmasına diqqət edilir. Çünki Şuşanı Şuşa edən onun yalnız binaları deyil, ruhu, keçmişi və özünəməxsus simasıdır.
Şuşada keçirilən “Xarıbülbül” musiqi festivalı, Vaqif Poeziya Günləri və digər mədəni tədbirlər şəhərin yenidən öz mədəni həyatına qayıtdığını göstərir. Bu tədbirlər zamanı Şuşadan yayılan musiqi səsləri, şeir parçaları və insanların sevinci bizi bir daha qürurlandırır. İnanıram ki, gələcəkdə Şuşa daha çox gəncin, turistin, sənətçinin və araşdırmaçının sevimli ünvanına çevriləcək.
Gənclər üçün Şuşanın mənası
Biz gənclər Şuşanı yalnız bayram günlərində xatırlamamalıyıq. Onun tarixini öyrənmək, mədəni irsini tanımaq və qorumaq bizim borcumuzdur. Vətən sevgisi təkcə sözlə ifadə olunmur. Vətən sevgisi onun tarixinə sahib çıxmaq, şəhidlərin xatirəsini yaşatmaq və gələcək üçün faydalı insan olmağa çalışmaqdır.
Şuşa bizə göstərir ki, heç bir arzu əlçatmaz deyil. Uzun illər bu şəhərə qayıdış bir ümid kimi görünürdü. Amma xalqımızın inamı, ordumuzun gücü və birliyimiz sayəsində həmin ümid reallığa çevrildi. Bu, gənclərə ən böyük dərsdir: məqsədimizə inanmalı, çətinliklərdən qorxmamalı və ölkəmiz üçün çalışmalıyıq.
Şuşanın gələcəyi həm də bizim gələcəyimizdir. Burada yeni məktəblərin, universitetlərin, mədəniyyət mərkəzlərinin açılması, gənclərin bu şəhərdə təhsil alması və işləməsi çox gözəl olardı. Mən inanıram ki, Şuşa gələcəkdə təkcə keçmişi ilə deyil, müasir inkişafı ilə də bütün dünyada tanınacaq.
Nəticə
8 Noyabr – Şuşa şəhəri günü hər bir azərbaycanlı üçün çox dəyərli tarixdir. Bu gün bizi keçmişimizlə birləşdirir, qəhrəmanlarımızı yad etməyə çağırır və gələcəyə daha böyük inamla baxmağımıza səbəb olur. Şuşa bizim mədəniyyətimiz, tariximiz, qürurumuz və qələbəmizdir.
Şuşa azaddır. Şuşada yenidən musiqi səslənir, bayrağımız dalğalanır, həyat canlanır. Bu şəhər hər zaman Azərbaycanın qəlbində yaşayacaq. Biz gənclər də Şuşanın adını, tarixini və dəyərlərini gələcək nəsillərə sevə-sevə çatdıracağıq.
Çünki Şuşa yalnız bir şəhər deyil. Şuşa Azərbaycan xalqının səsi, ruhu və əbədi qürurudur.