Azərbaycanın mədəniyyətlərarası dialoq sahəsində beynəlxalq təşəbbüslərlə çıxış etməsi onun tarixi keçmişi və zəngin mədəni irsi ilə birbaşa bağlıdır. Ölkəmizin əlverişli coğrafi mövqeyi, tarixən müxtəlif sivilizasiyaların qovuşduğu ərazidə yerləşməsi və ayrı-ayrı mədəniyyətlər arasında qarşılıqlı əlaqələrin mövcudluğu əsrlər ərzində özünəməxsus ictimai ənənələrin yaranmasına imkan verib. Cənab Prezident İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılış mərasimində səsləndirdiyi “Azərbaycan tarixən və hər zaman çoxmədəniyyətli ölkə olub. Biz Avropa ilə Asiya arasında yerləşirik və əsrlər boyu Azərbaycan Asiya ilə Avropa arasında mədəniyyət körpüsü olub” fikri bu tarixi gerçəkliyi aydın şəkildə ifadə edir. Bu məqam yalnız ölkənin coğrafi mövqeyi ilə məhdudlaşmır. Mədəniyyətlər arasında körpü rolunu oynamaq fərqli dünyagörüşlərinin, adətlərin və mənəvi dəyərlərin qarşılıqlı şəkildə tanınmasına, bir-birinə təsir göstərməsinə və zənginləşməsinə şərait yaratmaq deməkdir. Azərbaycanın tarixi inkişafı boyunca baş verən bu qarşılıqlı təmaslar milli mədəniyyətin rəngarəng və zəngin məzmun qazanmasında mühüm rol oynayıb.

Müasir şəraitdə Azərbaycanın əsrlər ərzində qazandığı təcrübəni beynəlxalq əməkdaşlıq səviyyəsində təqdim etməsi xüsusi aktuallıq kəsb edir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, hazırda mədəniyyətlərarası və dinlərarası münasibətlərlə bağlı məsələlər dünya gündəliyində mühüm yer tutur. Bu reallıq Azərbaycanın beynəlxalq fəaliyyətində həmin istiqamətin nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir. Müxtəlif mədəniyyətlərə münasibətin bəzi hallarda siyasi ziddiyyətlər və qarşıdurmalar səbəbindən mürəkkəbləşdiyi indiki dövrdə qarşılıqlı anlaşmanın təşviqi daha böyük əhəmiyyət qazanır. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın tarixi təcrübəsinin beynəlxalq platformalarda müzakirəyə çıxarılması xalqların və cəmiyyətlərin bir-birini daha dərindən tanımasına, fərqli yanaşmalar arasında ortaq məqamların aşkar edilməsinə kömək edə bilər. Bakıda təşkil olunan Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun başlıca məqsədlərindən biri də məhz tarixi təcrübəni müasir dünyanın qarşılaşdığı problemlərlə əlaqələndirmək, dialoq imkanlarını artırmaq və ümumi maraqlar əsasında əməkdaşlığın inkişafına zəmin yaratmaqdır.

Mədəniyyətlərarası münasibətlərin uzunmüddətli və davamlı olması yalnız tarixi irsin mövcudluğu ilə deyil, onun müasir cəmiyyət daxilində qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi ilə də müəyyən olunur. Müxtəlif etnik mənsubiyyətə və dini inanclara sahib insanların bərabər hüquqlar əsasında birgə yaşaması cəmiyyətdə qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi baxımından mühüm amildir. Prezident İlham Əliyevin “Multikulturalizm, dini və etnik tolerantlıq ənənələri bizim xalqlarımızın əsrlər boyu daşıdığı bir irsdir və biz bunu yüksək dəyərləndiririk” fikri bu məsələnin tarixi ənənələrin davamlılığı baxımından qiymətləndirildiyini göstərir. Dövlət başçısının ölkənin inkişaf səviyyəsi ilə cəmiyyətdə mövcud olan ahəngdarlıq arasında əlaqə yaratması da diqqətəlayiq məqamdır. Azərbaycanın sabit və uğurlu inkişafının əsas amillərindən birinin cəmiyyətdəki ahəngdarlıq olması fikri ictimai münasibətlərin dövlətin ümumi tərəqqisindəki rolunu ön plana çıxarır. Bu yanaşma mədəni müxtəlifliyin təkcə qorunmalı mənəvi sərvət deyil, eyni zamanda, ictimai sabitliyə və insanlar arasında münasibətlərin möhkəmlənməsinə təsir edən mühüm amil kimi dəyərləndirilməsini zəruri edir.

Bununla yanaşı, mədəni müxtəlifliyin mövcudluğu bütün ictimai problemlərin avtomatik şəkildə aradan qalxması demək deyil. Qarşılıqlı hörmət, bərabərlik və anlaşma prinsiplərinin gündəlik həyatda, təhsil mühitində, ictimai münasibətlərdə, eləcə də dövlətlə vətəndaşlar arasındakı əlaqələrdə ardıcıl şəkildə möhkəmləndirilməsi vacibdir. Bakı Forumunun beynəlxalq səviyyədə əhəmiyyəti də məhz bu məsələlərin açıq şəkildə müzakirə olunmasına, müxtəlif ölkələrin təcrübələrinin müqayisəsinə və qarşılıqlı əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə imkan yaratmasındadır. Azərbaycan özünün tarixi irsini və müasir inkişaf təcrübəsini beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim etməklə mədəniyyətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın genişlənməsinə töhfə verməyə çalışır.

Bu baxımdan Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında tarixən formalaşmış əlaqələndirici mövqeyi müasir dövrdə də öz əhəmiyyətini qoruyur. Ölkəmizin coğrafi üstünlükləri, çoxəsrlik birgəyaşayış ənənələri və mədəni müxtəlifliyə əsaslanan ictimai təcrübəsi beynəlxalq dialoqun inkişafı üçün əlverişli imkanlar yaradır. Tarixi irsin müasir təşəbbüslərlə uzlaşdırılması isə mədəniyyətlərarası dialoqun yalnız beynəlxalq forumlar və müxtəlif tədbirlər çərçivəsində deyil, həm də dövlətlərarası münasibətlərin gündəlik praktikasında inkişaf etdirilməsinə şərait yaradır. Beləliklə, Azərbaycanın bu sahədə həyata keçirdiyi təşəbbüslər müxtəlif mədəniyyətlər arasında etimadın gücləndirilməsi, ortaq dəyərlərin müəyyənləşdirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.


Anar Abbasov,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının sədr müavini.