Şəfiqə Qədirova
YAP Nərimanov rayon təşkilatının fəal gənci

Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində müstəqilliyin bərpası böyük tarixi nailiyyət olmaqla yanaşı, qarşıya mühüm vəzifələr də qoydu. 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan qarşıdakı illərdə müstəqil dövlətin bütün institutlarını formalaşdırmalı, ölkənin iqtisadi və siyasi əsaslarını möhkəmləndirməli, beynəlxalq münasibətlər sistemində öz mövqeyini müəyyənləşdirməli idi. Lakin müstəqilliyin ilk illərində yaranmış siyasi və iqtisadi problemlər, Ermənistanın hərbi təcavüzü və daxili sabitliyin pozulması bu prosesləri ciddi şəkildə çətinləşdirirdi.
Belə bir mürəkkəb tarixi şəraitdə 3 oktyabr 1993-cü ildə Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ölkənin inkişafında yeni siyasi mərhələnin başlanmasına səbəb oldu. Bu seçim xalqın dövlətçilik təcrübəsinə və ölkənin gələcəyi ilə bağlı gözləntilərinə əsaslanan siyasi iradəsinin ifadəsi kimi Azərbaycanın müasir tarixində mühüm yer tutur.

1993-cü ilin əvvəlində Azərbaycanda mövcud olan ictimai-siyasi vəziyyət dövlətin qarşısında ciddi problemlər yaratmışdı. Ölkənin müxtəlif sahələrində idarəetmə çətinlikləri, iqtisadi problemlər və hərbi-siyasi vəziyyətin ağırlığı cəmiyyətin sabitliyinə təsir göstərirdi. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin davam etməsi isə dövlətin təhlükəsizlik məsələlərini daha da aktuallaşdırırdı.
Bu şəraitdə Heydər Əliyevin siyasi rəhbərliyə qayıdışı ölkənin gələcək inkişafı baxımından mühüm hadisə oldu. Onun Naxçıvanda fəaliyyət göstərdiyi dövrdə nümayiş etdirdiyi siyasi iradə, dövlətçilik mövqeyi və milli maraqlara əsaslanan siyasəti Azərbaycanın siyasi həyatında diqqət çəkən amillərdən idi. 1993-cü ilin iyun hadisələrindən sonra Heydər Əliyevin Bakıya gəlməsi və siyasi proseslərdə fəal iştirak etməsi ölkədə yeni siyasi mərhələnin başlanmasına şərait yaratdı.

3 oktyabr 1993-cü ildə keçirilmiş prezident seçkiləri bu prosesin mühüm mərhələsi oldu. Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ilə dövlət idarəçiliyində sabitlik və ardıcıllığın təmin olunması istiqamətində yeni siyasi kurs formalaşdı.
Ulu Öndərin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin yaradılması idi. Çünki dövlət müstəqilliyinin möhkəm əsaslar üzərində qurulması üçün ilk növbədə ölkənin daxilində sabitliyin təmin olunması vacib idi. Sabitliyin bərqərar edilməsi dövlət institutlarının normal fəaliyyət göstərməsinə, iqtisadi və sosial proqramların həyata keçirilməsinə və uzunmüddətli inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsinə imkan yaratdı.

Heydər Əliyevin dövlətçilik siyasətində Azərbaycanın milli maraqları əsas istiqamətlərdən biri idi. Dövlətin daxili və xarici siyasətinin milli maraqlar əsasında qurulması, Azərbaycanın müstəqil qərarlar qəbul edən dövlət kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsi və ölkənin beynəlxalq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi qarşıya qoyulan əsas məqsədlər sırasında idi.
Xarici siyasət sahəsində Azərbaycan yeni tərəfdaşlıqlar qurmağa və mövcud əlaqələrini genişləndirməyə başladı. Müxtəlif dövlətlərlə siyasi, iqtisadi və humanitar əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsinə imkan verdi. Azərbaycan özünün enerji və geosiyasi imkanlarından istifadə etməklə regional əməkdaşlıq proseslərində daha fəal iştirak etməyə başladı.
İqtisadi siyasət isə müstəqilliyin möhkəmləndirilməsinin əsas dayaqlarından biri idi. Dövlətin siyasi müstəqilliyi ilə yanaşı, iqtisadi müstəqilliyinin təmin edilməsi də mühüm məsələ idi. Bu baxımdan Azərbaycanın neft və qaz ehtiyatlarından səmərəli istifadə olunması, xarici sərmayələrin ölkə iqtisadiyyatına cəlb edilməsi və beynəlxalq enerji layihələrinin həyata keçirilməsi üçün mühüm addımlar atıldı.
1994-cü ildə “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması Azərbaycanın iqtisadi tarixində mühüm mərhələ təşkil etdi. Bu müqavilə ölkənin enerji sektorunun inkişafına, xarici investisiyaların cəlb edilməsinə və Azərbaycanın beynəlxalq enerji bazarında rolunun artmasına mühüm təsir göstərdi. Eyni zamanda, əldə olunan gəlirlərin ölkənin uzunmüddətli inkişafına yönəldilməsi üçün mühüm imkanlar yarandı.

Dövlət quruculuğu sahəsində görülən işlər də xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Müstəqil Azərbaycanın hüquqi və siyasi sisteminin möhkəmləndirilməsi üçün yeni qanunların qəbul edilməsi, dövlət institutlarının təkmilləşdirilməsi və hüquqi dövlət prinsiplərinin inkişaf etdirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirildi.
1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi bu prosesin ən mühüm mərhələlərindən biri oldu. Konstitusiya müstəqil Azərbaycan dövlətinin hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirdi və dövlət hakimiyyətinin təşkili, insan və vətəndaş hüquqlarının qorunması, hakimiyyət bölgüsü və digər fundamental məsələləri hüquqi müstəvidə təsbit etdi.
Heydər Əliyevin dövlətçilik siyasətində milli-mənəvi dəyərlərin qorunması da mühüm istiqamət təşkil edirdi. Azərbaycan xalqının tarixi irsinin, dilinin, mədəniyyətinin və milli kimliyinin qorunması dövlət siyasətinin mühüm hissəsi idi. Ulu Öndər Azərbaycançılıq ideyasını cəmiyyətin milli birliyinin və dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsində mühüm amil kimi önə çəkirdi.
Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə aparılan siyasətin mühüm nəticələrindən biri də Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün möhkəm təməlin yaradılması oldu. Siyasi sabitliyin təmin olunması iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi üçün şərait yaratdı, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi isə Azərbaycanın dünya birliyində daha fəal mövqe tutmasına imkan verdi.
Bu mərhələnin əhəmiyyəti sonrakı illərdə daha aydın şəkildə özünü göstərdi. Azərbaycan dövlətinin siyasi və iqtisadi imkanlarının genişlənməsi, sosial sahədə həyata keçirilən proqramların artması, infrastrukturun yenilənməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın dərinləşməsi üçün əsaslar məhz müstəqilliyin ilk illərində formalaşdırılan dövlətçilik strategiyası ilə bağlı idi.

3 oktyabr 1993-cü ildə Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi Azərbaycan Respublikasının müstəqillik tarixində mühüm siyasi mərhələnin başlanğıcı oldu. Bu tarix ölkənin qarşılaşdığı mürəkkəb problemlərin həlli, dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi və Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasının formalaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasət nəticəsində Azərbaycanda siyasi sabitliyin möhkəmləndirilməsi, dövlət institutlarının inkişaf etdirilməsi, hüquqi dövlət quruculuğunun əsaslarının formalaşdırılması və iqtisadi inkişaf üçün əlverişli şəraitin yaradılması istiqamətində mühüm addımlar atıldı.

Bu gün 3 oktyabr 1993-cü il tarixinə nəzər salarkən həmin dövrün Azərbaycanın dövlətçilik tarixində oynadığı mühüm rolu görmək mümkündür. Həmin tarix xalqın siyasi iradəsinin ifadəsi olmaqla yanaşı, müstəqil Azərbaycanın gələcək inkişafının əsas istiqamətlərinin müəyyənləşdirildiyi mühüm mərhələlərdən biri olmuşdur.
Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyəti Azərbaycan tarixində müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi, milli maraqların qorunması və güclü dövlət quruculuğu ilə bağlı mühüm siyasi irs formalaşdırmışdır. Bu irs müasir Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin öyrənilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.