Nəzrin Əlizadə
YAP Nərimanov rayon təşkilatının məsləhətçisi

Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində 3 oktyabr 1993-cü il xüsusi əhəmiyyət daşıyan tarixlərdən biridir. Həmin gün keçirilən prezident seçkilərində xalqın böyük dəstəyi ilə Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ölkənin siyasi həyatında yeni mərhələnin başlanmasına səbəb oldu. Bu hadisə Azərbaycanın müstəqilliyinin ilk illərində qarşılaşdığı mürəkkəb problemlərin fonunda baş verdi və dövlətin gələcək inkişaf istiqamətinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm siyasi hadisəyə çevrildi.
Müstəqilliyin ilk illəri Azərbaycan üçün ağır sınaqlarla müşayiət olunurdu. Ölkənin qarşısında bir tərəfdən dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, digər tərəfdən Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində yaranmış ağır vəziyyətin aradan qaldırılması, sosial-iqtisadi problemlərin həlli və cəmiyyətdə sabitliyin təmin olunması kimi mühüm vəzifələr dayanırdı. Belə bir şəraitdə dövlət idarəçiliyində ardıcıllığın və siyasi sabitliyin təmin olunması Azərbaycanın gələcəyi üçün əsas məsələlərdən birinə çevrilmişdi.

Heydər Əliyevin Naxçıvandan başlayan siyasi fəaliyyəti və daha sonra ölkə miqyasında siyasi rəhbərliyə qayıdışı Azərbaycan cəmiyyətində böyük əks-səda doğurdu. 1993-cü ilin iyun ayında onun Bakıya gəlməsi və ölkənin siyasi həyatında fəal iştirak etməyə başlaması dövlətçilik baxımından yeni mərhələnin əsasını qoydu. Azərbaycan xalqının müxtəlif təbəqələrinin Heydər Əliyevin siyasi təcrübəsinə və dövlət idarəçiliyindəki bacarığına göstərdiyi etimad onun Prezident seçilməsi ilə öz siyasi ifadəsini tapdı.

3 oktyabr seçkiləri nəticəsində Heydər Əliyevin dövlət başçısı seçilməsi ölkədə siyasi idarəetmənin daha da möhkəmləndirilməsinə şərait yaratdı. Yeni mərhələdə əsas diqqət dövlət hakimiyyətinin gücləndirilməsinə, ölkədə sabitliyin bərqərar olunmasına və Azərbaycanın milli maraqlarını əsas götürən dövlət siyasətinin həyata keçirilməsinə yönəldildi.
İctimai-siyasi sabitliyin təmin olunması həmin dövrün ən mühüm məsələlərindən biri idi. Çünki sabitlik olmadan iqtisadi inkişafın, sosial proqramların, hüquqi islahatların və uzunmüddətli dövlət strategiyasının həyata keçirilməsi mümkün deyildi. Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə dövlət idarəçiliyində vahid siyasi iradənin formalaşdırılması və dövlət institutlarının fəaliyyətinin gücləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı.
Bu dövrdə Azərbaycan dövlətinin təhlükəsizlik məsələləri də xüsusi diqqət mərkəzində idi. Ermənistanın Azərbaycana qarşı davam edən hərbi təcavüzü və torpaqların işğalı ölkənin qarşısında ciddi təhlükələr yaradırdı. Dövlətin əsas vəzifələrindən biri milli təhlükəsizliyin təmin edilməsi və ölkənin müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi idi. Bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlər gələcəkdə Azərbaycan Ordusunun daha sistemli şəkildə formalaşdırılması üçün də mühüm zəmin yaratdı.

Heydər Əliyevin Prezident seçilməsindən sonra Azərbaycanın xarici siyasətində də yeni mərhələ formalaşdı. Azərbaycan dünya dövlətləri və beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrini genişləndirməyə, milli maraqlarını beynəlxalq müstəvidə daha fəal şəkildə müdafiə etməyə başladı. Ölkənin beynəlxalq aləmdə tanıdılması, iqtisadi və siyasi tərəfdaşlıqların qurulması Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi mövqelərinin möhkəmlənməsinə xidmət etdi.
İqtisadi sahədə həyata keçirilən siyasət də ölkənin gələcək inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Azərbaycan zəngin enerji ehtiyatlarına malik dövlət kimi beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq üçün böyük potensiala sahib idi. Heydər Əliyev bu potensialdan ölkənin milli maraqları naminə istifadə olunmasına xüsusi əhəmiyyət verirdi. 1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın neft strategiyasının mühüm başlanğıcı olmaqla yanaşı, ölkəyə xarici investisiyaların cəlb edilməsi və iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi baxımından mühüm hadisə oldu.
Həmin dövrdə hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində də mühüm işlər həyata keçirildi. Müstəqil Azərbaycanın hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi məqsədilə yeni qanunvericilik bazasının formalaşdırılması və dövlət institutlarının fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi istiqamətində tədbirlər görüldü. 12 noyabr 1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi isə müstəqil dövlət quruculuğunda mühüm mərhələ oldu.

Konstitusiyanın qəbul edilməsi Azərbaycan Respublikasının demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğu istiqamətində inkişafının hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirdi. Dövlət hakimiyyətinin təşkili, vətəndaşların hüquq və azadlıqları, hakimiyyət bölgüsü və digər mühüm məsələlər Konstitusiya ilə təsbit edildi. Bununla da müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik sisteminin hüquqi əsasları daha da möhkəmləndirildi.
Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində milli birlik və həmrəylik məsələləri də xüsusi yer tuturdu. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində yaşayan insanların vahid dövlətçilik ideyası ətrafında birləşdirilməsi, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və Azərbaycançılıq ideyasının möhkəmləndirilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən idi. Azərbaycançılıq ideyası ölkənin müstəqilliyinin qorunması və milli həmrəyliyin gücləndirilməsi baxımından mühüm ideoloji əsaslardan biri kimi formalaşdı.
Ümummilli Liderin həyata keçirdiyi siyasətin mühüm xüsusiyyətlərindən biri də uzunmüddətli düşünülmüş strategiyaya əsaslanması idi. Qarşıya çıxan problemlərin yalnız cari həlli deyil, gələcək nəsillərin inkişaf imkanlarının təmin edilməsi əsas məqsədlərdən biri kimi müəyyənləşdirilirdi. Dövlətçilik institutlarının möhkəmləndirilməsi, iqtisadi potensialın artırılması və beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi də məhz bu strateji yanaşmanın tərkib hissəsi idi.

3 oktyabr 1993-cü ildə Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ölkənin müstəqillik tarixində mühüm siyasi hadisə kimi yadda qalmışdır. Bu tarix Azərbaycanın mürəkkəb ictimai-siyasi vəziyyətdən sabitlik və inkişaf mərhələsinə keçidində mühüm başlanğıclardan biri oldu.
Ulu Öndərin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən dövlət siyasəti Azərbaycanın müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, dövlət institutlarının inkişaf etdirilməsi, iqtisadi potensialın artırılması və beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi istiqamətində mühüm nəticələr verdi.

Bu baxımdan 3 oktyabr tarixi Azərbaycan xalqının dövlətçilik yaddaşında xüsusi yer tutur. Həmin tarixdə xalqın iradəsi ilə seçilən siyasi yol sonrakı illərdə Azərbaycanın dövlət quruculuğunun əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi. Heydər Əliyevin dövlətçilik irsi isə müasir Azərbaycan tarixinin mühüm siyasi irs nümunələrindən biri kimi öz əhəmiyyətini qoruyur.