Şəfiqə Qədirova
YAP Nərimanov rayon təşkilatının fəal gənci

2026-cı il oktyabrın 15-də Bakı şəhərində Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) VII Zirvə Görüşünün keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq və çoxtərəfli diplomatiya sahəsində iştirakının mühüm hadisələrindən biri olmuşdur. Müxtəlif dövlətlərin rəhbərlərini və nümayəndə heyətlərini bir araya gətirən bu görüş Asiyada qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirəsi və dövlətlər arasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi baxımından əhəmiyyət daşımışdır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Zirvə Görüşündə çıxış edərək ölkəmizin AQEM-ə sədrliyi dövründə həyata keçirilən fəaliyyətlər, təşkilatın inkişafı və beynəlxalq münasibətlərdə əməkdaşlığın əhəmiyyəti barədə fikirlərini bölüşmüşdür. Dövlət başçısının çıxışında beynəlxalq hüquqa hörmət, dövlətlərin suverenliyi, sülhün qorunması və regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi kimi məsələlər diqqət mərkəzində olmuşdur.

Azərbaycanın AQEM-ə sədrliyi ölkəmizin beynəlxalq platformalarda fəal iştirakını və müxtəlif dövlətlərlə əməkdaşlığın inkişafına verdiyi əhəmiyyəti nümayiş etdirən proseslərdən biridir. Prezident İlham Əliyev çıxışında 2024-cü ildə Azərbaycanın sədrliyinə bütün üzv dövlətlər tərəfindən yekdilliklə dəstək verilməsini xüsusi qeyd etmişdir. Bu dəstək Azərbaycanın təşkilat çərçivəsində həyata keçirdiyi fəaliyyətlərin davam etdirilməsi üçün mühüm zəmin yaratmışdır.
Dövlət başçısı Azərbaycanın sədrliyi müddətində AQEM-in institusional və hüquqi baxımdan gücləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirildiyini bildirmişdir. Nəqliyyat, bağlantılar, rəqəmsallaşma, ətraf mühitin mühafizəsi, turizm, təhsil və elm sahələrində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi təşkilatın fəaliyyət istiqamətləri sırasında yer almışdır. Bu sahələr üzrə qarşılıqlı fəaliyyət dövlətlər arasında əlaqələrin genişlənməsinə, iqtisadi imkanların artırılmasına və ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsinə şərait yaradır.
Müasir dövrdə beynəlxalq münasibətlər sistemində meydana çıxan çağırışlar dövlətlər arasında etimadın və açıq dialoqun əhəmiyyətini daha da artırır. Bu baxımdan AQEM kimi çoxtərəfli platformalar müxtəlif ölkələrin mövqelərinin müzakirə olunması, qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi və ümumi maraqlara uyğun təşəbbüslərin irəli sürülməsi üçün imkanlar yaradır. Azərbaycanın təşkilat çərçivəsində əməkdaşlığın müxtəlif istiqamətlərini təşviq etməsi də bu prosesin tərkib hissəsidir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında beynəlxalq hüququn prinsipləri və dövlətlərin ərazi bütövlüyü məsələsi də mühüm yer tutmuşdur. Dövlət başçısı Azərbaycanın suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tam bərpa etdiyini vurğulamış, beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların və qətnamələrin icrasının təmin edilməsinin vacibliyinə diqqət çəkmişdir. Bu məqam beynəlxalq münasibətlərdə hüquqi normaların ardıcıl tətbiqinin və münaqişələrin qarşısının alınması üçün təsirli mexanizmlərin mövcudluğunun əhəmiyyətini gündəmə gətirmişdir.
Çıxışda sülh məsələsinə də toxunulmuşdur. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın müharibədən sonra Ermənistana sülh təklif etdiyini və regionda yaranmış sülhün qorunmasının vacibliyini bildirmişdir. Bu yanaşma Cənubi Qafqazda sabitliyin möhkəmləndirilməsi, qarşılıqlı münasibətlərin normallaşdırılması və gələcək əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi məsələlərinin aktuallığını göstərir. Davamlı sülhün təmin olunması isə tərəflərin öhdəliklərinə əməl etməsini və münasibətlərin beynəlxalq hüququn prinsipləri əsasında inkişaf etdirilməsini tələb edir.
Zirvə Görüşünün diqqətçəkən nəticələrindən biri Laos Xalq Demokratik Respublikasının AQEM-ə üzv dövlət kimi qəbul edilməsi olmuşdur. Bu qərar təşkilatın üzvlük dairəsinin genişlənməsi və Asiya ölkələri arasında dialoq imkanlarının artırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Eyni zamanda, Azərbaycanın AQEM-ə sədrliyinin daha iki il müddətinə uzadılması ilə bağlı üzv dövlətlərin dəstəyi ölkəmizin təşkilat daxilindəki fəaliyyətinin davam etdirilməsi üçün yeni imkanlar yaratmışdır.
Mənim fikrimcə, bu Zirvə Görüşünün əhəmiyyətini yalnız yüksək səviyyəli görüşlərin keçirilməsi ilə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı. Əsas məsələ müzakirələr zamanı irəli sürülən təşəbbüslərin konkret əməkdaşlıq istiqamətlərinə çevrilməsi, dövlətlər arasında etimadın möhkəmləndirilməsi və qəbul edilən qərarların həyata keçirilməsidir. Nəqliyyat əlaqələri, rəqəmsal inkişaf, təhsil, elm və ətraf mühit kimi sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi həm regional, həm də beynəlxalq səviyyədə qarşılıqlı fayda yarada bilər.
Azərbaycanın beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi ölkənin müxtəlif dövlətlərlə birbaşa dialoq aparması, ortaq məsələləri müzakirəyə çıxarması və çoxtərəfli əməkdaşlıq proseslərində iştirakını genişləndirməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Belə görüşlər zamanı ölkələrin maraqlarının uzlaşdırılması, qarşılıqlı etimadın qorunması və ümumi məqsədlərə xidmət edən təşəbbüslərin dəstəklənməsi üçün şərait formalaşır.

Prezident İlham Əliyevin AQEM-in VII Zirvə Görüşündə çıxışı Azərbaycanın təşkilat çərçivəsində həyata keçirdiyi fəaliyyətin əsas istiqamətlərini və beynəlxalq əməkdaşlığa dair yanaşmasını əks etdirmişdir. Bakı Zirvəsi qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, təşkilatın institusional inkişafı, yeni üzvlərin cəlb edilməsi və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli platforma olmuşdur.