1918-ci il in dekabrında, daha dəqiq desək ayın 5-də gürcü ordusu Axalkalaki və Loru mahalını tutmağı bacarır.[/b]

Onews.az[/b]-ın araşdırma qrupu xatırladır ki, əslində bu torpaqlar tarixi Azərbaycan əraziləri idi.

Gürcü tərəfi Axalkalaki, Loru və Borçalı qəzalarını Gürcüstan ərazisi hesab edirdi.
Erməni tərəfi isə “etnik prinsipləri” əsas tuturdu.
Haylar bu torpaqların Ermənistana qaytarılmasını istəyirdi.

Dekabrın 9-da isə daşnak hökuməti öz ordusunu Gürcüstana qarşı hərəkətə keçirir.
Dekabrın 12-də vəziyyət daha da gərginləşir.

General Drastamat Kanayanın (“Dro”) komandanlığı ilə erməni qoşunları üç istiqamətdə hərəkətə başlayır.

Ermənilər Gürcüstanla sərhəddə yerləşən Sanain bölgəsinə hücum edir.
Bununla da görünməmiş erməni-gürcü müharibəsi başlayır.

Hərbi əməliyyatlar dekabrın 12-də daha da genişlənir.
İlk toqquşmada ermənilər 100-ə yaxın gürcü əsgərini əsir götürür.

Çoxlu sayda silah və hərbi texnika ələ keçirir.

Ermənilərin hücumunda Denikinin Rusiya Könüllü Ordusunun təyin etdiyi zabitlər iştirak edirdi.
Denikinin özü Abxaziya ərazisində davamlı hərbi təxribat planları ilə məşğul olurdu.

Qaqri cəbhəsində Soçinin itirilməsi ilə zəifləmiş gürcü mövqelərini qırmağa çalışırdı.
Dekabrın 18-də erməni ordusu Lorunun bütün ərazisini işğal edir.

Erməni qoşunları Gürcüstanın sərhəd bölmələrinə qəfil hücuma keçir.

Dekabrın 25-də erməni ordusunun hücumu zəiflədi.
10 günlük fasiləsiz yürüş, gürcü hərbi birləşmələrinin müqaviməti ermənilərin imkanlarını xeyli məhdudlaşdırdı.
Uduzduqlarını görən erməni könüllüləri fərarilik etməyə başlayırlar.
Cəbhə xəttinin Tbilisiyə yaxınlaşması vəziyyəti dəyişir.

Gürcü hərbçilərinin müdafiə döyüşlərində iştirak edən hissələrin təchizatını asanlaşır.
Ermənilər tərəfindən əsir götürülmüş bir neçə gürcü zabitinin güllələnməsi gürcülərin hədsiz hiddətinə səbəb olur.
Tiflisin Rustaveli prospektində parad yürüşü keçirilir.

Paraddan sonra Gürcüstanın müxtəlif yerlərində birbaşa cəbhəyə gedən könüllü dəstələrin səfərbərliyi başlayır.

Dekabrın 29-da Şulaver-Sadaxlı döyüşlərində ermənilər ağır yenilgiyə uğrayır.
Ermənilər müharibənin əvvəlindəki üstünlüklərini tamamilə itirir.

Haylar Tiflisə doğru xeyli irəliləyir.
Gürcü və Azərbaycan kəndlərinə basqın olunur.
Cəbhədə kritik vəziyyət yaranır.

Tiflisdən və Gürcüstanın digər şəhərlərindən də gələn ermənilər nizami erməni ordusuna fəal kömək edirdi.
Təhdidi neytrallaşdırmaq üçün Gürcüstan hökuməti sərt repressiya tədbirləri həyata keçirməyə başladı.
Şübhəli bilinən varlı ermənilərin əmlakı qismən və ya tamamilə müsadirə olundu.

Bir çoxları paytaxtdan deportasiya edildi.


Dekabrın 31-də ermənilər Ayrımdan Debed çayı boyunca Sadaxlıya qədər irəliləməyə başladılar.
Ermənilərin sol cinahı Sadaxlıya daxil ola bildi.
Lakin tezliklə oradan çıxarıldılar.


Haylar Tanadağ dağının sağ yamaclarına qədər geri çəkildilər.
1918-ci ilin son günündə, gecə yarısı müharibə başa çatdı.
Savaş ermənilərin yenilgisi ilə sona yetir.
Dekabrın 31-də atəşkəs razılaşması imzalanır.

Qoşunlar dayandıqları yerdə qaldılar.
Cəbhə xətti dövləti sərhəd xəttinə çevrildi.

Gecə yarısı Britaniya hərbi missiyasının təkidi və petisiyasına qarşı tərəflər atəşkəsə razılaşdılar.

Tural Turan