O, Türkiyə ordusunun ilk azərbaycanlı generalıdır.

Xalq şairi Nigar Rəfibəylinin əmisidir.
Söhbət general-mayor Səməd bəy Rəfibəylidən gedir.

O, Gəncənin xalq qubernatoru seçilmiş Xudadat bəy Rəfibəylinin əmisi oğlu idi.

Onews.az xəbər verir ki, Səməd bəy Rəfibəyov 1892-ci ildə Gəncə şəhərinin Balabağman qəsəbə­sində anadan olur.

Hərbi təhsilini 1916-cı ildə Tiflisdə kadet korpusunda alır.
Hərbi kadet məktəbini müvəfəqqiyyətlə bitirir.
Sonra 7-ci Qafqaz sərhəd piyada polkuna göndərilir.

Səməd bəy 6 ay ərzində həmin polkdakı xüsusi bölüyə komandanlıq edir.
Özünü istedadlı zabit kimi göstərməyi bacarır.

1918-ci ilin yanvarında yeni formalaşdırılan Azərbaycan korpusunda xidmətə qəbul edilir .
O, burada I piyada diviziyasının I atıcı Bakı polkunda rota komandiri vəzifəsinə irəli çəkilir.

Şücaətli hərbçi Bakıda gedən bolşevik-daşnak dəstələ­rinə qarşı vuruşmada fəal iştirak edir.
Bu xidmətlərinə görə ona 1918-ci il iyulun 2-də poruçik rütbəsi verilir.

Tələb olunan nizami senzi qazandığı üçün o, elə həmin gün ştabs-kapitan rütbəsinə keçirilir.
Nuru paşa­nın komandanlığı ilə Qafqaz İslam Ordu­sunun sıralarına daxil olur.

Nuru paşa­nın təqdimatı ilə müvəqqəti olaraq Azərbaycanın Dəmir Yolları komissarı təyin edilir.
Ağdamda yerləşən I piyada diviziyasının qərargahının böyük adyutantı vəzifəsinin icrasına başlayır.
Qarabağda erməni daşnaklarına qarşı döyüşlərdə xüsusi məharətləri ilə fərqlənir.

Naliyyətləri nəzərə alınaraq Cavanşir piya­da polkunun 3-cü batalyonuna komandir təyin olunur.
Xidmətdə fərqlən­diyinə görə ştabs-kapitan rütbəsindən kapitan rütbəsinə keçirilir.
Bir il sonra Rəfibəyova vaxtından əvvəl polkovnik-leytenant hərbi rütbəsi verilir.

Ardınca Səməd bəy Rəfibəyov Cavanşir piyada alayına komandir təyin edilir.
25 yanvar 1920-ci il tarixli əmri ilə ona po­dpolkovnik hərbi rütbəsinə yüksəldilir.
Ermənilərin Qarabağdakı üsyanlarını məharətlə yatırır.

Xankəndidə, Əskəranda və Keşişkənd əməliyyatlarında erməni quldurlarının başına od ələyir.
Dığ istiqamətində ermənilərin yolu kəsilir və körpü dağıdılır.
1920-ci ilin Gəncə qiyamında ruslara qarşı məharətlə döyüşür.

Səməd bəy 1920-ci il iyulun 1-dən Şərq cəbhəsində Türkiyə ordusunun tərkibində həqiqi hərbi xidmətə başlayır.
Həmin dövrdə qəhrəman türk zabitləri işğalçı qüvvələrə qarşı istiqlaliyyət mü­barizəsi aparırdılar.
İstiqlaliyyət müharibəsində Şərq cəbhəsinin Azərbaycan süvari alayının komandanı təyin olunur.

Səməd bəy Rəfibəyov ermənilərə qarşı aparılan Qars və Sarıqamış əməliyyatlarında fəal iştirak edir.
Sonra Türk Ordusunun 15-ci süvari alayı komandirinin müavini işləyir.
Ardınca alay komandiri vəzifəsini icra edir.

1942-ci il avqustun 30-da Türkiyə ordusunda polkovnik (albay) hərbi rütbəsi verilir.
Soyad qanunundan sonra Rəfibəyov ad-soyadını dəyişdirir.

Özünə Əbdülsəməd bəy Sayqın adını götürür.

O, 30 avqustun 1948-ci ildə süvari briqadasının komandiri olarkən general-mayor hərbi rütbəsinə layiq görülür.

Beləliklə, Səməd bəy Türkiyə ordusunun ilk azərbaycanlı generalı kimi tarixə düşür.
Əbdülsəməd bəy Sayqın 1980-ci il yanvarın 19-da ömrünün 88-ci ilində İstanbul şəhərində vəfat edir.

Banu Murad