Onews.az-ın “Ədəbi günlük” layihəsinin növbəti qonağı Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsü, şair Fuad Cəfərlidir.

Şair Fuad Cəfərli ilə müsahibəni təqdim edirik:

– Fuad bəy, çoxdandır ədəbi cameədə görünmürsünüz? "Yoxa çıxmağın" səbəbi nədir?

– Dünyamızda ədəbiyyat bütün dövürlərdə var olub. Bəzən insanlığın başı digər nəsnələrə qarışdığı üçün zamanında yazılmış əsərlərdən xəbəri olmayıb. Bəzən də insanlıq əsərləri qavrayacaq qədər kamiliyə çatmayıb. Yəni, gecənin varlığı Günəşin olmadığı anlayışını özündə ehtiva etmir. Bir sözlə, Günəş səhərləri sevir...

– Hazırkı yaradıcılıq prosesiniz necədir? Yeni şeirlər, əsərlər varmı? İçinizdəki söz yataqları tükənməyib ki?

– Hazırda həyatı və kitabları oxuyuram. Eyni zamanda, yerli və əcnəbi müəlliflərin yeni əsərlərini dövrü mətbuatdan izləyirəm. Hər söz yeni nəfəs deməkdir. Bəli, yeni oxucular üçün tər şeirlərim var. Siz heç təbiətin tükəndiyini görmüsünüz?! Axı, təbiət sonsuz gözəlliklərlə doludur.

– Niyə gənc yazarların fikirləri çox vaxt ictimai müzakirələrdə sərt tənqid atəşinə tutulur?

– Hər hansı bir mövzuyla bağlı ənənəvi düşüncədən çıxaraq, yeni yanaşma ortaya qoymaq özü-özlüyündə güclü enerji və yaradıcılıq istəyir. Heyflər olsun ki, bu hamıda olmur və bəzən zamandan qabaqda olmağı həyat insana bağışlamır.

– AYB-nin 14-cü qurultayında, Anardan sondakı dönəm üçün sədrliyə namizədliyinizi irəli sürəcəksinizmi?

– Mənim üçün qeyd etdiyiniz məsələ obyektiv səbəblərdən 13-cü qurultayda bitdi. Bu barədə digərilərindən fərqli olaraq danışamq istəməzdim.

– Bizim istedadlı imzaların dünyaya çıxışının qarşısını kəsən hansı amillərdir?

– Bu gün Azərbaycan şeiri inkişaf mərhələsinin pik həddindədir. İstər qərb, istər şərq, istərsə də türkdilli ölkələrdə poeziyamız istənilən uğuru qazanmaq iqtidarındadır. Necə deyim, poeziyamız hazırda çiçəklənmə dövürünü yaşayır. Poetik desək, bizə indi çox yaxşı, yəni, peşəkar bağban lazımdır.

– Yeni dünyanın yeni ədəbi çağırışlarından biri də müəlliflərin ən azı iki-üç xarici dil bilməsi məsələsidir. Bəlkə bizim müəlliflər azı iki xarici dildə mətn yarada bilmədikləri üçün dünyaya açıla bilmirlər?

– Dil amili əsərlərin dünyada yayılmasında ən azı mətnin kamilliyi qədər önəmlidir. Qaldı ki, müəllifin xarici dilləri bilməsi müəllif üçün əlbəttə, arzuolunandır. Yeri gəlmişkən, burada hər nəsnəni müəllifin dil bilgisinin üzərinə atmaq məncə yumşaq desək, özümüzü aldatmaqdır. Bəyəm, Cek London, rus, yapon, dillərini bilirdi, ya Dostoyevski, Puşkin, ingilis dilini, ispan dilini bilirdi, bəlkə Nazim Hikmət italiyanca yazırdı? Bunlar uydurmadır, mifdir. Bəs tərçüməçilər nə işə yarayır, bəs onların işinin adı nədir? Bizim müəlliflərin sadəcə pulu yoxdur. Bununla yanaşı, mədəni səviyyəsi bu cür nəcib işlərə yetəcək messenatımız yoxdur. Varsa da mən görmürəm. Mən öz adıma danışa bilərəm. Yeri gəlmişkən deyim ki, tərcüməçi vasitəsi ilə özbəkcəyə və ingiliscəyə mədhud bündcəmlə şeirlərimi çevirtdirdim. Hər iki dildə kitab çıxdı. Biri Özbəkistanda, biri burada. Büdcəm olmadığı üçün mən reklam və səfərləri həyata keçirə bilmədim. Xaricdə bu işlər aganetliklər vasitəsi ilə həyata keçirilir. Sadaladığım və sadalamadığım nüanslar üçün çoxlu pul lazımdır. Sonda sizə bunu da deyim; bilirsiniz, mən bağlanan neft-qaz kontraktlarında bu barədə bir maddə də olması üçün yazılı təklif vermişdim. Bildirmişdim ki, kontrakt bağladığımız ölkələrin KİV-lərində bizim sənət adamları - şair, yazçı, bəstəkar, rəssam və saymadığım digər mədəniyyət nümayəndələrinin əsərləri işıqlandırılsın.
Nəysə belə-belə işlər...

– Sanki hər kənara çəkilmənizin arasında böyük bir küskünlük yatır. Kimlərdən, hansı səbəblərdən qaynaqlanır?

– Kənara çəkilməyimin səbəbi obyektivdir. Kiməsə görə ədəbiyyata gəlməmişəm ki, kiməsə görə də küsüm, çəkilim. Məmləkətim özgləri sevir deyə sadəcə özgələşməyə başlamışam.

– Ədəbi camianın boz üzünü rəngləndirə biləcək tendensiyalar hansılardır?

– Mənə elə gəlir ki, boz rəng vicdansızlığın rəngidir.

– Niyə Azərbaycanda kitab sənayesi inkişaf edə bilmir? Sizcə, bu nüansın önünü hansı amillər və tendensiyalar kəsir?

- Əzizim, bilirsiniz, iqtisadi yanaşma ilə desək, birinci ölkəmizin bazarı kiçikdir. İkincisi isə kitab fiziki-biyaloji deyil, sırf mənəvi ehtiyacdır, qidadır. Mənəvi qida isə heç bir zaman insalar üçün birinci sırada dayanmayıb. Bütün dövürlərdə hər zaman həyatda qalmaq ilkin sırada yer alıb.

Tural Turan