Tufanan dağılmasın...

Yəqin ki, bu ifadəni bir çoxlarınız eşitmisiniz.

Öncələr düşünürdüm ki, "tufanan dağılmasın" birləşməsi "topxanan dağılmasın"dan gəlir.

Ötən gün öyrəncilik çağlarının araşdırma yazılarını incələyirdim.

Gördüm ki, "tufana" və "tufanca" sözləri var.

"Tufan(c)a" əski dağ türklərinin alaçığı sayılırdı.

Üç tərəfi çadır, bir tərəfi qayadan ibarət "ev"ə deyilirdi.

Tanrı dağlarında (Tyan-Şan) yayın sonlarından, payızın ilk çağlarından başlayaraq tufanlar qopduğu üçün türklər "evlərini", alaçıqlarını daha dayanıqlı zəminə bağlayırdılar.

Yəni çadırın saxlanclarını polad mıxlarla qayalara çalırdılar. Onlar bu "ev"lərə tufandan sığnaq yeri anlamına gələn "tufanca" deyirdilər.

Çağlar aşdıqca "tufanca" sözü "tufana"ya dönməyə başladı.

"Tufanan dağılmasın" ifadəsi də çox güman ki, elə buradan gəlir.

Yeri gəlmişkən, qırğız və dağlıq əfqan türklərinin şivələrində bu sözə indi də rast gəlilir.

Tural Turan
Filoloq

Onews.az