Bu günlərdə müasir dövr ədəbiyyatşünaslığının ümumi durumunu, “qanqren” vəziyyətini ifadə edən, ədəbi həqiqətlərlə dolu bir YAZI ilə (haqlı olaraq!) çıxış etmişdim. Hətta o vəziyyətin yaranmasının təşkilində, təməlində dayanan, SƏNƏTin “mutasiyaya” uğramış (uğradılmış!) halına söykənən,.. tərkibcə ədəbi düşüncə tərzinin ibtidai mərhələsini tərk etməyən,.. gerçək ədəbi meyarların inkarından və irrasionalizmdən yoğrulan... TRAFARET YAZILARın müəlliflərindən bir neçəsinin adını da konkret olaraq çəkmişdim.

Məhz həmin ƏDƏBİ YAZImda adı keçən imzalardan biri də qələmi bir çox məqamlarda “ədəbi fanatizmlik”də sürgündə “can verən”, prinsipləri öz təzim psixologiyasının yaratdığı “Damokl qılıncı”nın altında çarmıxa çəkilən, eləcə də çağdaş ədəbiyyatşünaslığın fiaskosunun müəlliflərindən olan Tehran Əlişanoğlu.

O Tehran Əlişanoğlu ki... MƏTNin emal və enerji mərhələsini müşahidə edib, çözə bilmək “idrak kodu”na malik ola – ola özündəki itaətkarlıq sindiromu ucbatından bir çox hallarda “Vaqif Yusifli kütləviliyi”nə transfer oldu... olur. Bu isə Tehran Əlişanoğlunun “ədəbi intiharı”ndan başqa heç nəyi ifadə etmir!.. edə də bilməz!

GƏLİM MƏTLƏBƏ... Demək, qələmi haqqında bəhs etdiyim həmin Tehran Əlişanoğlunun bir neçə gündür ki, “Müstəqillik havasını içənlər” kitabını(n elektron variantını) vərəqləyirəm... VƏ o kitabı nəzərdən keçirtdikcə müasir ədəbiyyatşünaslığın, ədəbi prosesin NİYƏ və NECƏ iflasa uğramasının bir daha şahidi olmamaq mümkünsüzdür!..

TƏSƏVVÜR EDİRSİNİZMİ(?) Tehran Əlişanoğlu həmin “travmalı kitab”da hətta “Vahid Əzizi poeziyası...” ifadəsi ilə cümləyə də başlaya bilir. Əslində mahiyyət etibarı ilə cümləyə başlamır, Vahid Əzizi ƏDƏBİYYAT adı altında təqdim edəcək “dərəcəyə” qədər SƏNƏT PRİNSİPLƏRİnin “qatili” olmağı bacarır.

İfadəyə baxın ha - “Vahid Əziz poeziyası...”. Adama deməzlərmi, ay gözəlim məmləkətin hörmətli Tehran Əlişanoğlusu, Vahid Əziz hara, SƏNƏT, ƏDƏBİYYAT hara?!..

BİR GÜN BƏLKƏ DƏ O KİTABLA BAĞLI DAHA ƏTRAFLI VƏ XÜSUSİ ŞƏKİLDƏ YAZACAĞAM...

İNDİ İSƏ keçim gəldiyim mətləbin mərkəzinə...

DEMƏK, həmin “travmalı kitab”ın bir bölümündə də Tehran Əlişanoğlu (gerçək sənətin meyarlarından yox!) irrasionalizmdən yola çıxaraq populizm mahiyyətli bir çıxış edib, korkoranə şəkildə, ümumi fikirlərlə Sabir Rüstəmxanlının qələmindən söz açıb, yazır (Bir az da dəqiq desək, əslində, yazmır, müəllif qarşısında “düşüncənin ədəbi səcdə halı”nı yaşayır!):

“Sabir Rüstəmxanlının adı bizim Müstəqillik ədəbiyyatının Ön sıralarında gəlir...”

Baxın, elə bu şəkildə də qeyd edir... və “yazı” sonuna qədər də necə deyərlər, bu “xətt”ə sadiq qalır.

İndi, görəsən, cidd – cəhdlə Sabir Rüstəmxanlının “boz şeir”lərini və ümumən yazdıqlarını müxtəlif “sözlərlə”, “fikirlərlə” “pərdələyə - pərdələyə” ƏDƏBİYYAT adı altında təqdim edən Tehran Əlişanoğlu həmin Sabir Rüstəmxanlının müəllifi olduğu bir ədəbi nümunə göstərə bilərmi ki, SƏNƏTi ehtiva etsin, SƏNƏTKARLIĞın təsdiqi olsun? Göstərə bilərmi? Əlbəttə ki, yox!

... Ədəbiyyat bir ayrı ilahi — idraki — fövqəl NƏSNƏdir, hadisədir, hörmətli Tehran Əlişanoğlu! Bu faktı siz də bilirsiniz, axı!

Oxumuşuq da Sabir Rüstəmxanlının şeirlərini, yazdıqlarını. Dəfələrlə oxumuşuq!.. Bir çoxları tərəfindən İlahiləşdirilən “Sağ ol, ana dilim”i də, “Salam, Gəncə qapısı”nı da... və.s oxumuşuq. Eyni zamanda Sabir Rüstəmxanlının ədəbi təfəkkürünün fundamental, gerçək YARADICI MEXANİZMdən uzaq olmasına da bələdik.

Onun şeirlərinin, yazdıqlarının mahiyyətində müəllifin SPESİFİK YARDICI POTENSİALı, ədəbi hadisəni ortaya qoyacaq novatorluğu, eyni zamanda ciddi mətn çalarları dayanmır. Yalnız populizm... sentimentallığın ibtidai forması... “tribuna didaktikası”... publisistik — kütləvi fikirlərin texniki səsləşməsi... və emosional nəzm, xroniki pafos! Məhz bu detallardan ibarətdir o şeirlərin varlığı. Bu detallar isə ciddi ədəbiyyatın, sənətin yaradılışına, belə demək mümkündüsə, “İlahi geninə” daim yad olub.

... “İntiharizmdən” usanmadınızmı, Tehran Əlişanoğlu?

Emil Rasimoğlu
şair-publisist
Onews.az