Müasir dövrdə Azərbaycan Respublikası milli maraqlara söykənən müstəqil siyasəti, davamlı sosial-iqtisadi inkişafı və cəmiyyətdəki sarsılmaz həmrəyliyi ilə seçilən güclü dövlətçilik ənənələrinə malikdir. Ölkəmizdə həyata keçirilən məqsədyönlü və hərtərəfli islahatlar cəmiyyət həyatının bütün sahələrini əhatə etdiyi kimi, təhsil sisteminin yenilənməsi və müasir tələblərə uyğunlaşdırılmasında da strateji dərəcəli mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Dövlət siyasətinin ən üstün istiqamətlərindən biri gələcəyimizin təminatçısı olan gənc nəslin yalnız yüksək akademik göstəricilərə yiyələnməsi də deyil, eyni zamanda dərin savada, yüksək vətənpərvərlik ruhuna, zəngin milli-mənəvi dəyərlərə və güclü məsuliyyət hissinə malik kamil vətəndaşlar kimi yetişdirilməsidir.
Təhsil müəssisələrinin fundamental qayəsi təkcə nəzəri biliklərin ötürülməsi ilə məhdudlaşmır; məktəb həm də cəmiyyət üçün intizamlı, bəşəri ideallara hörmətlə yanaşan, sivil davranış mədəniyyətini mənimsəmiş şəxsiyyətlər formalaşdıran mühüm sosial institutdur. Bu ali məqsədə nail olunmasında təlimin keyfiyyətinin yüksəldilməsi ilə bərabər, məktəbdaxili mühitin sağlamlaşdırılması, şagirdlər arasında sosial bərabərliyin təşviqi və vahid davranış normalarının bərqərar olunması müstəsna rol oynayır. Günümüzdə təhsil sistemində mütəmadi olaraq müzakirə edilən və təlim-tərbiyə prosesinin təşkilində önəmli addımlardan biri kimi qiymətləndirilən vahid geyim formasının tətbiqi də məhz bu cür sağlam, ədalətli və intizamlı təhsil mühitinin formalaşdırılmasına, eləcə də dövlətin təhsil sahəsindəki strateji hədəflərinin reallaşdırılmasına birbaşa xidmət edir.
Məktəblərdə vahid geyim formasının tətbiqi təhsil mühitində nizam-intizamın möhkəmləndirilməsi, şagirdlər arasında sosial fərqlərin zahiri görünüş baxımından ön plana çıxmasının qarşısının alınması və kollektiv ruhunun gücləndirilməsi baxımından müsbət addımdır. Vahid məktəbli forması şagirdlərə təhsil müəssisəsinin ümumi qaydalarına hörmətlə yanaşmağı, məsuliyyətli davranmağı və məktəb mühitinə uyğunlaşmağı aşılayır. Eyni zamanda, bu yanaşma təhsil verənlərin və təhsil alanların geyim seçimi ilə bağlı yaranan əlavə rəqabətin və sosial müqayisələrin azalmasına, onların diqqətini daha çox dərslərinə və şəxsi inkişaflarına yönəltməsinə şərait yaradır.
Hesab edirəm ki, vahid məktəbli formasının tətbiqi yalnız geyim qaydası deyil, həm də məktəbdə ümumi nizamın, qarşılıqlı hörmətin və bərabər imkanlar prinsipinin təşviqinə xidmət edən mühüm təşəbbüsdür. Şagirdlərin eyni geyim formasında təhsil alması, müəllimlərin eyni geyim formasında təhsil verməsi hərkəsdə məktəbə mənsubiyyət hissini gücləndirir, kollektiv məsuliyyətin və birlik anlayışının formalaşmasına töhfə verir.
İnanıram ki, məktəblərdə vahid geyim formasının tətbiqinə müsbət yanaşma, valideynlərin və müəllimlərin bu prosesdə fəal iştirakı, eləcə də şagirdlərə düzgün dəyərlərin aşılanması təhsil mühitinin daha sağlam və səmərəli olmasına kömək edəcəkdir. Çünki məktəbin əsas məqsədi yalnız bilik vermək deyil, eyni zamanda, gələcəyin savadlı, intizamlı, bir-birinə hörmət edən və cəmiyyət qarşısında məsuliyyətini dərk edən vətəndaşlarını yetişdirməkdir.
Vahid geyim formasının əsas üstünlüklərindən biri məktəbdə intizamın və məsuliyyət hissinin möhkəmləndirilməsidir. Vahid geyim qaydalarına riayət etmək şagirdlərdə müəyyən edilmiş normalara hörmətlə yanaşmaq, ümumi qaydalara əməl etmək və şəxsi məsuliyyət daşımaq vərdişlərini inkişaf etdirir. Bu vərdişlər yalnız məktəb dövrü ilə məhdudlaşmır, gələcəkdə ali təhsil müəssisələrində, əmək fəaliyyətində və ictimai həyatda da öz müsbət təsirini göstərir. Şagirdlərin erkən yaşlardan qaydalara əməl etməyi öyrənməsi onların daha intizamlı, məsuliyyətli və təşkilatlanmış şəxsiyyətlər kimi formalaşmasına kömək edir.
Geyimdə vahid standartların gözlənilməsi həm təhsilalanların, həm də təhsilverənlərin maraqlarına xidmət edir. Müəllim yalnız bilik verən şəxs deyil, həm də örnək alınan nümunədir. Müəllimlərin də səliqəli və vahid geyim normasında olması şagirdlərdə qaydalara riayət olunmasının hamı üçün vacib olduğu təəssüratını yaradır. Müəllim geyimi ilə intizamı təbliğ edərək "tələb edən və riayət edən" dürüst rol modelinə çevrilir. Vahid geyimin olması təhsil prosesinə diqqətin artırılmasına xidmət edir. Geyim seçiminin gündəlik rəqabət və müzakirə mövzusuna çevrilməsinin qarşısının alınması şagirdlərin diqqətlərini dərslərinə, bilik əldə etməyə və öz qabiliyyətlərini inkişaf etdirməyə yönəltmələrinə imkan yaradır. Məktəb mühitində geyimlə bağlı zahiri görünüş üzərindən müqayisələrin azalması təhsilin əsas məqsədlərinin daha aydın şəkildə ön plana çıxmasına şərait yaradır.
Vahid formanın tətbiqi məktəbdə kollektiv ruhunun, birlik və həmrəylik hissinin gücləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Eyni məktəbli formasını geyinən şagirdlər özlərini vahid təhsil kollektivinin üzvü kimi hiss edir, məktəbə bağlılıqları və ümumi məsuliyyət anlayışları güclənir. Bu yanaşma şagirdlər arasında qarşılıqlı hörmətin, əməkdaşlığın və komanda ruhunun inkişafına müsbət təsir göstərə bilər. Xüsusilə müxtəlif sosial mühitlərdən gələn uşaqların vahid məktəb qaydaları çərçivəsində bir araya gəlməsi onların bir-birini daha yaxşı anlamasına və sağlam münasibətlər qurmasına şərait yaradır.
Bununla yanaşı, vahid məktəbli forması məktəbin ümumi görünüşünə, təhsil mühitinin təşkilinə və məktəb mədəniyyətinin formalaşmasına da müsbət töhfə verir. Məktəbli formasının səliqəli olması şagirdlərdə xarici görünüşə diqqət, təmizliyə riayət və özünə qayğı vərdişlərini gücləndirir. Eyni zamanda, vahid geyim qaydaları məktəbin özünəməxsusluğunu və təhsil müəssisəsinə mənsubiyyət hissini ifadə edən amillərdən birinə çevrilə bilər.
Əminəm ki, məktəblərdə vahid geyim formasının tətbiqinə məsuliyyətli yanaşılması, müəllimlərin, valideynlərin və şagirdlərin bu prosesdə iştirakı təhsil mühitinin daha sağlam və nizamlı olmasına kömək edəcəkdir. Çünki təhsilin keyfiyyəti yalnız dərsliklər, müəllimlərin peşəkarlığı və tədris metodları ilə deyil, həm də məktəbdə yaradılan sosial mühit, şagirdlər arasında münasibətlər və formalaşdırılan dəyərlərlə müəyyən olunur. Vahid məktəbli forması isə bu amillərin dəstəklənməsinə xidmət edən, düzgün təşkil edildiyi təqdirdə həm təhsilalanlar, həm valideynlər, həm də bütövlükdə cəmiyyət üçün müsbət nəticələr yarada bilən təşəbbüsdür.

Elnur Məmmədzadə
Maliyyə şöbəsinin əməliyyatlar və mühasibat uçotu sektorunun məsləhətçisi
YAP Nərimanov rayon Təşkilatının fəal üzvü