Hər il 20 sentyabr yaxınlaşanda içimdə xüsusi bir hiss yaranır. Bu, sadəcə təqvimdəki bir tarix deyil — mənim üçün xalqımızın nəyə qadir olduğunun, nə qədər çətinliklərdən keçib öz taleyinə sahib çıxdığının xatırlanmasıdır. Bu gün haqqında düşünəndə, bir gündən də az davam edən antiterror əməliyyatı nəticəsində Azərbaycanın öz ərazisində tam dövlət hakimiyyətini bərpa etməsinin, suverenliyimizin, ərazi bütövlüyümüzün heç bir güzəştə yer qoymadan təsdiqlənməsinin nə qədər böyük tarixi hadisə olduğunu bir daha dərk edirəm.

Gənc bir fəal olaraq bu mövzuya toxunanda özümü sadəcə bir tarixi hadisəni təsvir edən deyil, onun canlı şahidi kimi hiss edirəm. Çünki mənim nəslim — 2020-ci il Zəfərini də, 2023-cü ilin sentyabrında baş verən qətiyyətli addımları da öz gözlərimizlə gördü, sosial şəbəkələrdə anbaan izlədi, ailəmizdə, dostlarımız arasında bu xəbərləri bölüşdük. Ona görə də bu gün mənim üçün kitablardan oxuduğum uzaq bir hadisə deyil, öz həyatımın, öz nəslimin yaddaşına həkk olunmuş bir andır.

Suverenlik nə deməkdir, mən bunu necə anlayıram

Suverenlik sözünü çox eşitmişik, amma bəzən onun arxasında duran mənanı dərindən düşünmürük. Mənim üçün suverenlik — bir dövlətin öz ərazisində, öz sərhədləri daxilində heç kimdən asılı olmadan qərar vermək, öz qanunlarını tətbiq etmək, öz xalqının təhlükəsizliyinə görə tam məsuliyyət daşımaq bacarığıdır. Otuz ildən artıq bir müddətdə Azərbaycan bu hüququn bir hissəsini öz ərazisinin müəyyən bölgələrində tam həyata keçirə bilmirdi. Bu, sadəcə xəritədə bir ərazinin itirilməsi deyildi — bu, insanların öz evlərinə qayıda bilməməsi, uşaqların doğma yerləri yalnız şəkillərdən tanıması, ailələrin illərlə "bir gün qayıdacağıq" ümidi ilə yaşaması demək idi.

Bayramın təsis olunması mənə nəyi xatırladır

20 Sentyabr — Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2024-cü il 19 sentyabr tarixli Sərəncamı ilə rəsmən təsis edildi. Mənə görə bu qərar təsadüfi deyildi: bir il əvvəl, 2023-cü ilin sentyabrında keçirilmiş qısamüddətli, lakin qətiyyətli antiterror tədbirləri nəticəsində separatçı qurumun mövcudluğuna son qoyuldu və Azərbaycan öz suveren hüquqlarını ölkənin bütün ərazisində tam təmin etdi. Bu hadisəni düşündükcə qürur hissi keçirirəm.

“Hər bir xalq üçün öz taleyinə sahib olmaq, müstəqil dövlətini yaradaraq inkişaf etdirmək onun ən böyük nailiyyətidir. Tarixin müxtəlif mərhələlərində üzləşdiyi çətinliklərə, işğala, məhrumiyyətlərə baxmayaraq, heç bir qüvvə xalqımızın müstəqillik, dövlətçilik əzmini sarsıda bilməmişdir. Azərbaycan xalqı bu gün öz müstəqil dövlətinə sahibdir, qəhrəman əsgər və zabitlərimizin, şəhidlərimizin qanı hesabına əldə edilmiş ərazi bütövlüyümüz, suverenliyimiz xalqımızın milli sərvətidir.”
“Azərbaycan Respublikasında Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi haqqında” Sərəncamdan çıxarış, 19.09.2024
30 ildən çox çəkən yolun sonu

Bu günün mahiyyətini dərk etmək üçün onilliklər boyu davam edən işğal dövrünü unutmamaq lazım olduğunu düşünürəm. Otuz ildən artıq bir müddətdə Azərbaycan ərazilərinin bir hissəsi işğal altında qaldı, minlərlə soydaşımız qaçqın və məcburi köçkün həyatı yaşadı. Bu ədalətsizliyə son qoyan yolu izlədikcə görürəm ki, o, tədricən — 2020-ci ilin İkinci Qarabağ müharibəsində qazanılan möhtəşəm Zəfərlə, sonra Laçın nəzarət-buraxılış məntəqəsinin yaradılması kimi addımlarla, nəhayət 2023-cü il sentyabrın 19–20-də keçirilən antiterror əməliyyatı ilə tamamlandı. Bu yolu düşünəndə hər addımın nə qədər ağır, amma nə qədər əzmlə atıldığını hiss edirəm.

İkinci Qarabağ müharibəsindəki Zəfəri xatırlayanda ürəyimdə hər zaman qürur və eyni zamanda dərin bir minnətdarlıq hissi yaranır — çünki bu qələbə asan başa gəlmədi. Qəhrəman əsgərlərimizin, zabitlərimizin və şəhidlərimizin qanı bahasına qazanıldı. Sonra Laçın nəzarət-buraxılış məntəqəsinin yaradılması mənə göstərdi ki, dövlətimiz suverenliyini bərpa etmək yolunda addım-addım, ölçülüb-biçilmiş şəkildə hərəkət edir. Və nəhayət, 2023-cü ilin sentyabrında keçirilən qısa, lakin qətiyyətli antiterror tədbirləri bu prosesin məntiqi və tam yekunu oldu. Mən bunu təkcə hərbi uğur kimi deyil, illər boyu formalaşan siyasi iradənin, düzgün strategiyanın və xalqın birliyinin nəticəsi kimi qiymətləndirirəm.

2023-cü ilin sentyabrı: "Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi"

2023-cü ilin sentyabr ayında baş verən hadisələr — "Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi" adlanan antiterror tədbirləri — mənim nəslim üçün ayrıca əhəmiyyət daşıyır. Bu, sözün əsl mənasında bir gündən az davam etsə də, illərlə davam edən bir problemi həll etdi: separatçı qurumun kökü kəsildi, bölgədə qanunsuz silahlı birləşmələr ləğv edildi və Azərbaycanın öz ərazisi üzərində tam və bölünməz suverenliyi təmin olundu. Bu qədər qısa müddətdə, bu qədər dəqiq və məsuliyyətli şəkildə aparılan bir əməliyyatın nəticəsi kimi ölkəmiz həm daxildə, həm də beynəlxalq aləmdə öz gücünü və haqlılığını bir daha nümayiş etdirdi.

“Düz bir il bundan əvvəl qəhrəman Azərbaycan Ordusu dövlət suverenliyini tam bərpa etmişdir. Bir gündən az davam edən antiterror əməliyyatı nəticəsində separatçıların kökü kəsildi, Azərbaycan öz dövlət suverenliyini tam təmin etdi, beynəlxalq hüquq zəfər çaldı və Azərbaycan öz gücünü bir daha göstərdi.”
Prezident İlham Əliyevin Qarabağ Universitetinin müəllim və tələbə heyəti ilə görüşündəki çıxışından, 20.09.2024
Gənclər olaraq bizim üzərimizə düşən məsuliyyət

Gənc siyasi fəal kimi tez-tez özümdən soruşuram: bu qələbələrin, bu tarixi nailiyyətlərin dəyərini gələcək nəsillərə necə çatdıra bilərik? Düşünürəm ki, bizim vəzifəmiz sadəcə bayram günlərində tədbirlər keçirmək deyil — hər gün, hər addımda dövlətçiliyimizə, konstitusiya dəyərlərimizə sadiq qalmaq, tariximizi düzgün bilmək və onu dəqiq şəkildə ötürməkdir. YAP Nərimanov Rayon Təşkilatının bir üzvü olaraq mən bunu öz üzərimə düşən şərəfli bir vəzifə hesab edirəm. Rayonumuzdakı gənclərlə görüşlərdə, maarifləndirici tədbirlərdə iştirak edərkən hiss edirəm ki, bu mövzular yalnız rəsmi çıxışlarda deyil, səmimi söhbətlərdə, ürəkdən gələn hisslərlə danışılanda daha güclü təsir bağışlayır.

2025-ci ilin "Konstitusiya və Suverenlik İli" elan edilməsini də bu baxımdan çox mənalı hesab edirəm. Bu, bizə — gənc nəslə — dövlətimizin əsas qanununu, suverenliyimizin hüquqi təməllərini daha yaxından öyrənmək, bu barədə düşünmək və nəticə etibarilə onu qorumaq üçün daha məsul vətəndaşlar olmaq imkanı yaradır.

Mənə görə dövlətin suverenliyi yalnız hərbi qələbə ilə deyil, gündəlik həyata daxil olan real dəyişikliklərlə də özünü göstərir. Bakı Metropoliteninin yeni "20 Sentyabr" stansiyasına hər baxanda düşünürəm ki, bu tarix artıq şəhərimizin, gündəlik həyatımızın bir parçasına çevrilib və gələcək nəsillərin yaddaşına belə həkk olunur. Eyni zamanda 2025-ci ilin ölkədə "Konstitusiya və Suverenlik İli" elan edilməsini də təsadüfi hesab etmirəm — bu mövzu mənim gözümdə bir günlük bayramla məhdudlaşmır, dövlətimizin hüquqi əsaslarının, konstitusion dəyərlərin təbliği il boyu davam edən bir prioritetdir.

Niyə bu gün mənim üçün önəmlidir?

20 Sentyabr mənim üçün sadəcə tarixi hadisənin ildönümü deyil — dövlətçiliyimizin, ərazi bütövlüyümüzün və milli iradəmizin qırılmazlığının rəmzidir. Bu gün gənc bir fəal olaraq mənə şəhidlərimizin və qazilərimizin xatirəsinə ehtiram göstərməyin, eyni zamanda öz nəslimə müstəqilliyin nəyin bahasına başa gəldiyini xatırlatmağın bir vəsiləsi kimi görünür. Suverenlik mənim üçün sadəcə hüquqi termin deyil, xalqımızın öz taleyinə sahib çıxmaq əzmidir — və biz bu əzmi tarixin ən çətin sınaqlarında belə itirmədik. Bunu hər dəfə xatırlayanda öz xalqıma olan qürurum bir az da artır.

Bu tarixi düşünərkən ürəyimdə bir də minnətdarlıq hissi baş qaldırır — Ali Baş Komandanımıza, Ordumuzun hər bir əsgərinə və zabitinə, şəhid ailələrinə, qazilərimizə qarşı. Onların fədakarlığı olmasaydı, biz bu gün bu sətirləri sərbəst, öz doğma torpağımızın tam sahibi kimi yaza bilməzdik. Ona görə də hər il 20 sentyabrı qeyd edərkən sadəcə keçmişə baxmırıq — gələcəyə, möhkəm və suveren Azərbaycana inamla baxırıq. Bu inam məni də, mənim kimi minlərlə gənci də daha çox işləməyə, öz üzərimizə düşən vəzifələri layiqincə yerinə yetirməyə ruhlandırır.

Nəticə olaraq deyə bilərəm ki, Dövlət Suverenliyi Günü mənə hər dəfə eyni sualı xatırladır: mən öz dövlətimin suverenliyinin qorunmasına, möhkəmləndirilməsinə nə töhfə verirəm? Bu sualın cavabını hər gün öz əməllərimlə, gənclər arasında apardığım işlə, vətənimə olan sədaqətimlə verməyə çalışıram. İnanıram ki, hər bir gəncimiz bu sualı özünə versə, Azərbaycanın suverenliyi, müstəqilliyi və gələcəyi hər zaman etibarlı əllərdə olacaq.


Aydan Əliyeva
YAP Nərimanov Rayon Təşkilatının fəal gənci