Nəzrin Əlizadə
YAP Nərimanov rayon təşkilatının məsləhətçisi

Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərindən biri olan Füzuli rayonu Qarabağın cənub-şərq hissəsində yerləşir. Rayon Cəbrayıl, Xocavənd, Ağcabədi və Beyləqan rayonları ilə, həmçinin Araz çayı boyunca İranla həmsərhəddir. Əlverişli coğrafi mövqeyi, təbii sərvətləri, münbit torpaqları və zəngin tarixi-mədəni irsi Füzulinin Azərbaycanın ərazi və mədəni həyatında mühüm yer tutmasını şərtləndirmişdir.

Füzuli tarixən özünəməxsus adət-ənənələri, mədəniyyəti və zəhmətkeş insanları ilə seçilmişdir. Rayonun ərazisində yerləşən tarixi-memarlıq abidələri xalqımızın keçmişini, milli-mənəvi dəyərlərini və qədim dövlətçilik ənənələrini əks etdirir. Lakin uzun illər davam edən işğal nəticəsində bu ərazidəki bir çox yaşayış məntəqəsi və mədəniyyət nümunəsi ciddi dağıntılara məruz qalmışdır. Bu gün Füzulinin tarixi irsinin qorunması, şəhərin müasir tələblərə uyğun yenidən qurulması və əvvəlki həyat ritminin bərpası dövlətimizin qarşısında duran mühüm vəzifələrdəndir.

Füzuli rayonunun tarixi taleyində ən ağır mərhələlərdən biri 1993-cü ildə ərazinin bir hissəsinin işğal olunması olmuşdur. Uzun illər doğma torpaqlarından ayrı düşən sakinlər öz yurdlarına qayıtmaq arzusu ilə yaşamış, bu həsrət nəsillərin yaddaşında dərin iz buraxmışdır. Füzulinin azad edilməsi xalqımız üçün yalnız ərazi bütövlüyünün bərpası deyil, həm də doğma yurda qayıdış ümidinin gerçəkləşməsi demək idi.

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycanın müasir tarixində yeni mərhələnin əsasını qoydu. Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi uğurlu əməliyyatlar nəticəsində Füzuli rayonunun bir sıra yaşayış məntəqələri azad edildi. Nəhayət, 17 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli şəhəri Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan tam azad olundu. Bu hadisə xalqımızın yaddaşında qəhrəmanlıq, iradə və tarixi ədalətin bərpası ilə bağlı əlamətdar gün kimi qaldı.

Füzulinin azadlığı uğrunda döyüşlərdə Azərbaycan əsgər və zabitləri böyük şücaət və fədakarlıq nümayiş etdirdilər. Onların göstərdiyi qəhrəmanlıq doğma torpaqlarımızın azadlığına aparan yolun mühüm hissəsi oldu. Bu Zəfər, eyni zamanda, xalqımızın birliyinin, milli həmrəyliyinin və Vətən sevgisinin gücünü nümayiş etdirdi.

İşğaldan sonra Füzulidə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə başlanıldı. Şəhərin infrastrukturunun yenilənməsi, yolların salınması, yaşayış binalarının tikilməsi və sosial obyektlərin yaradılması bölgənin davamlı inkişafına xidmət edir. Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının istifadəyə verilməsi də işğaldan azad edilmiş ərazilərin nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Doğma yurdlarına qayıdan sakinlərin burada təhlükəsiz və rahat həyat qurması Böyük Qayıdış prosesinin əsas məqsədlərindəndir.

Hər il oktyabrın 17-də qeyd olunan Füzuli Şəhəri Günü 2020-ci ildə qazanılmış tarixi Zəfərin əhəmiyyətini bir daha xatırladır. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamına əsasən, bu tarix Füzuli şəhəri günü kimi təsis edilmişdir. Bu əlamətdar gün Füzulinin azadlığı uğrunda mübarizə aparan qəhrəmanlarımızın xatirəsinə ehtiramın ifadəsi olmaqla yanaşı, şəhərin yenidən dirçəlməsini və gələcəyə inamını da təcəssüm etdirir.

Bu gün Füzuli təkcə keçmişin ağrılarını xatırladan bir məkan deyil, həm də Azərbaycanın quruculuq əzmini, inkişaf potensialını və gələcəyə yönəlmiş məqsədlərini nümayiş etdirən şəhərdir. Burada həyata keçirilən layihələr insanların doğma torpaqlarında məskunlaşmasına, sosial rifahın yüksəlməsinə və iqtisadi fəallığın artmasına şərait yaradır. Şəhərin müasir memarlıq üslubunda yenidən qurulması ilə yanaşı, onun tarixi simasının və milli-mədəni irsinin qorunması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Mənim fikrimcə, Füzuli Şəhəri Gününün əsas mahiyyəti azadlığın, doğma yurda bağlılığın və xalqımızın gələcəyə olan inamının ifadəsidir. Füzulinin yenidən qurulması və sakinlərin öz evlərinə qayıtması göstərir ki, torpaqla insan arasında olan mənəvi bağ heç vaxt itmir. Bu gün hər bir azərbaycanlı üçün Füzulinin adı Vətənə sədaqətin, əzmkarlığın və milli birliyin rəmzlərindən biridir.
Nəticə etibarilə, 17 Oktyabr – Füzuli Şəhəri Günü xalqımızın tarixi yaddaşında xüsusi yer tutan əlamətdar tarixdir. Bu günün qeyd edilməsi keçmişimizi unutmamaq, şəhidlərimizin əziz xatirəsini ehtiramla yad etmək və əldə olunan nailiyyətləri qoruyaraq gələcək nəsillərə ötürmək baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azad Füzulinin inkişafı və dirçəlişi Azərbaycanın gələcək uğurlarının ayrılmaz hissəsidir.