Ruhun çövrdəki mənəvi çöküşü...

Hər dövrün insanı eyni sualın qarşısında aciz qalıb: İnsan ruhunun ən böyük faciəsi nədir?

Ehtiyac anında əyilən başların, ehtiyac bitdikdə göylərə dikilməsi? Yoxsa o başların ilk zərbəni vaxtilə arxalandığı çiyinə vurması? İnsan niyə ehtiyacı olanda pişiyə dönüb, ehtiyacı bitəndə şirə çevrilər? Və daha da acınacaqlısı, o şirə çevriləndə niyə ilk hücumu məhz vaxtilə ona əl uzadana olar? Sanki ona edilən yaxşılıqlar bir kənara yığılmış bir qəzəb, bir kin materialıdır…

​Bəs nədir bu həsəd? Nədir bu kin? Nədir dar gündə köməyə gələn insanı yıxıb keçməyə çalışmaq? İnsan niyə ürək verib yanında durduğu, çətin günündə dayağı olduğu kəsə qarşı sonradan belə bir aqressiya bəsləyər?
​Biz əvvəldən də böylə idikmi?

Axı tarixdə yazılanlar başqadır. Əcdadlarımızın, genetik kodlarımızın belə olmadığını düşünürük. Nə oldu bəs? Zamanmı dəyişdi, dövürmü? Adına daha nələr qoyub özümüzə haqq qazandıraq? Danışanda "pis", susanda "aciz" statusu verilən bir cəmiyyət necə formalaşdı?

​Atalar boşuna deməyib ki, korün gözü açılanda ilk atdığı şey çomağı olarmış. İnsanlar həqiqətənmi ayda-günəşdə kölgəsində dincəldiyi ağacları bu qədər tez unudur? Bəziləri soyuq düşəndə daha da irəli gedib, o ağacları kəsib yandıraraq öz mənfəətləri üçün odunda qızınmırlarmı?

Beyinnimizdə sualların döyüşündə qısanüddətli fasilələr yaranan kimi ​bəzən adam düşünür:

Şeytan artıq içimizdən gedib, etdiyimiz əməlləri görərək o da abır edib bəlkə də? İnsan bu mənzərəyə baxıb ağlasınmı, yoxsa sevinsin? Bu, bəşəriyyətin gəldiyi bir "inkişaf"dır, yoxsa ruhun dibsiz uçurumu?

​Bu suallar hər birimizin zaman-zaman daxilində boğuşduğu, cavabsız qalan ən dərin mənəvi yaralardır. Amma bəlkə də bu, bütün cəmiyyətə şamil ediləcək bir hökm deyil, sadəcə insan təbiətinin qaranlıq tərəfilə toqquşduğumuz anların əks-sədasıdır.

​Soruşuruq ki, bu aqressiyanın kökündə ne durur? Bəlkə də bu, sadə bir ədavət deyil, vicdanın xəcalətindən doğan bir kindir. İnsan zəif olduğu anı, başqasına möhtac qaldığı dəqiqələri xatırlamaqdan nifrət edər. Siz ona çətin günündə dayaqlıq edərkən, əslində onun acizliyinə şahid olursunuz. O zəifliyi unutmaq, öz gözündə yenidən "aslan" ola bilmək üçün ilk növbədə o acizliyini görən gözləri yaddan çıxarmaq istəyər.

Etdiyiniz yaxşılıqlar onun qəlbində bir minnətdarlıq toxumu kimi deyil, öz balacalığının daimi xatırlatması kimi ağır bir yükə çevrilər.
​Bəs biz həqiqətən əvvəllər başqa cür idikmi? Tarixə, genetik kodlarımıza sığınmaq bəlkə də özümüzə təsəlli verməyin ən rahat yoludur.

Keçmişin dastanlarında təriflənən o ali mənəviyyat bəlkə də heç vaxt kütləvi olmayıb; sadəcə, insanlıq həmişə olmaq istədiyi obrazı dastanlaşdırıb.

Bu gün dəyişən genetikamız deyil, maskaların soyunma sürətidir. Müasir dövrün gətirdiyi fərdiləşmə və sürət, mənfəəti həyatın yeganə oxuna çevirdi.

​Şeytanın kənara çəkildiyi fikri simplifies olunmuş bir mübaliğədirmi, yoxsa gerçək? Bəlkə də insan şərin özünə yeni texnikalar öyrədir. Amma hər şeyə baxmayaraq, dünyanı ayaqda saxlayan da elə o kölgəsində dincəldiyimiz ağacları yandırmayan, yaxşılığı unutmayan, hələ də təmənnasız sevə bilən azsaylı insanların varlığıdır. Bu bir uçurum ola bilər, amma uçurumun dibində belə işığı seçə bilmək — insanın öz əlindədir.

Tural İbrahimov
Publisist
Onews.az