• Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Redaksiya siyasəti
  • Reklam
  • Əlaqə
Sizin reklam burada
  • Siyasət
  • Gündəm
  • Biznes+
  • Eksklüziv
  • Müsahibə
  • Art
  • Araşdırma
  • Təhsil
  • Köşə
  • Siyasət
  • Gündəm
  • Biznes+
  • Eksklüziv
  • Müsahibə
  • Art
  • Araşdırma
  • Təhsil
  • Köşə

1 Avqust – Azərbaycan Əlifbası və Ana Dili Günü

Gündəm

30-07-2026, 16:15
1 Avqust – Azərbaycan Əlifbası və Ana Dili Günü

Tahirə Şükürova
Nərimanov rayonu Rafiq Nəsrəddinov adına 39 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru, Qabaqcıl təhsil işçisi, YAP Nərimanov rayon təşkilatı üzrə ƏPT sədri

Dil yalnız bir ünsiyyət vasitəsi, informasiya ötürücüsü deyil. Dil – xalqın varlıq kimliyi, onun zamanın fırtınalarından keçərək bu günə gətirdiyi ruhani pasportudur. Əgər dil bir xalqın təfəkkür xəritəsidirsə, əlifba o xəritənin coğrafi sərhədlərini müəyyən edən strateji sütundur.
Hər il 1 Avqust tarixində qeyd etdiyimiz "Azərbaycan Əlifbası və Ana Dili Günü" təqvimdəki sıradan bir əlamətdar tarix deyil; bu gün milli özünəqayıdışın, tarixi yaddaşın və müstəqil dövlətçilik şüurunun təntənəsidir.
Alman fəlsəfəsinin böyük siması Martin Haydegger yazırdı: "Dil varlığın evidir." Bu fikri Azərbaycan xalqının tarixi taleyinə tətbiq etsək, görərik ki, əsrlər boyu imperiyaların toqquşduğu, coğrafiyaların dəyişdiyi, dövlətçilik xəritələrinin pozulub yenidən çəkildiyi bir məkanında bizi ayaqda saxlayan, sıradan çıxmağa qoymayan yeganə qala Ana dilimiz olmuşdur.
Azərbaycan dili – fəlsəfi baxımdan təkcə sözlər toplusu deyil. O, Nəsiminin haqqı axtaran üsyanı, Füzulinin ilahi sevgidən doğan nisgili, Şah İsmayıl Xətainin dövlət quran qılıncının və qələminin gücüdür.
Bəs əlifba nədir? Əlifba həmin bu fəlsəfi ruhun maddi formaya, vizual yaddaşa ötürülməsidir. Tarixən əlifba dəyişiklikləri sivilizasiya seçimləri ilə bağlı olub. 20-ci əsrdə bir neçə dəfə əlifba dəyişikliyinə məruz qalan xalqımız üçün latın qrafikasına qəti keçid – sadəcə texniki islahat deyil, milli kodların bərpası və Avropa-Türk sivilizasiyalar fəzasına inteqrasiya aktı idi.
Milli dilin dövlət dili səviyyəsinə qaldırılması və mühafizəsi elə bir geosiyasi cəsarət tələb edir ki, bunu yalnız böyük dövlət xadimləri bacara bilər. Sovet rejiminin tüğyan etdiyi 1978-ci ildə Azərbaycan SSR Konstitusiyasına Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi daxil edilməsi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin misilsiz cəsarətinin və uzaqgörənliyinin göstəricisi idi.
Müstəqil Azərbaycan Respublikasının 1995-ci il noyabrın 12-də qəbul olunan ilk Konstitusiyasında xalq referendum yolu ilə öz mövqeyini nümayiş etdirərək, ölkədə dövlət dilinin Azərbaycan dili adlandırılmasına yekdilliklə tərəfdar olduğunu bildirdi.
Ümummilli Lider anlayırdı ki, müstəqilliyin əsas şərti iqtisadi və ya siyasi müstəqillikdən öncə mənəvi müstəqillikdir. Ulu Öndərin dilimizlə bağlı işlətdiyi bu fəlsəfi kəlam məhz bu dərinliyin ifadəsidir:
"Dil hər bir millətin təfəkkürünün, mənəviyyatının, mədəniyyətinin göstəricisidir. Ana dilini sevməyən, ana dilini bilməyən insan öz xalqının tarixini, mədəniyyətini, mənəviyyatını layiqincə bilə bilməz."
Müstəqillik illərində, 2001-ci il iyunun 18-də Heydər Əliyev tərəfindən imzalanan "Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında" Fərman və 9 avqust 2001-ci il tarixli Sərəncamla 1 Avqustun "Azərbaycan Əlifbası və Ana Dili Günü" elan edilməsi Latın qrafikalı əlifbaya tam keçidi təmin etdi. Bu da milli-mənəvi dəyərlərin qorunub saxlanması istiqamətində həyata keçirdiyi məqsədyönlü siyasət Heydər Əliyevin azərbaycançılıq ideyasının formalaşması yolunda göstərdiyi misilsiz xidmətlərdəndir. Bu, sadəcə qanunvericilik aktı deyil, köklərə dönüşün, sovet ideoloji buxovlarından tam azad olmanın möhürü idi.
Ana dilimizin hərtərəfli inkişafı, dövlət dilinə çevrilməsi, diplomatiya aləminə yol açması, dünyanın ən mötəbər tədbirlərində eşidilməsi qürurvericidir. Çünki dil təkcə ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də xalqın tarixi, ədəbiyyatı, mədəniyyətidir. Hansı ölkədə yaşamasından asılı olmayaraq, hər bir azərbaycanlı öz ana dilini, dinini, milli adət və ənənələrini unutmamalı, onları təbliğ etməlidir. Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin dediyi kimi: “Dil ədəbiyyatla, mədəniyyətlə, mənəviyyatla bağlıdır. Bunlarsız isə vətənpərvərlik formulu yoxdur”.
İnformasiya əsrində, qloballaşmanın milli kimlikləri əritdiyi bir dövrdə dili qorumaq onu sadəcə qanunla müdafiə etmək deyil, həm də onu müasir elmin, texnologiyanın və qlobal düşüncənin dilinə çevirməkdir.
Prezident İlham Əliyev Ümummilli Liderin dil siyasətini yeni müstəviyə – Zəfər qazanmış, özünəinamlı bir millətin strateji prioritetləri səviyyəsinə qaldırdı.
Prezident İlham Əliyevin bu məsələdəki mövqeyi dəqiq, prinsipial və kompromissizdir:
"Bizim zəngin, zərif və ahəngdar dilimiz var. Azərbaycan dilinin saflığının qorunması, yad təsirlərdən mühafizə edilməsi hər birimizin vətəndaşlıq borcudur. Biz elə etməliyik ki, ana dilimiz öz zənginliyini, poetikliyini saxlasın və gələcək nəsillərə təmiz şəkildə çatdırılsın."
Dövlət başçısının Latın qrafikasında kütləvi nəşrlərin həyata keçirilməsi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun fəaliyyətinin gücləndirilməsi və media məkanında dil normalarının qorunması ilə bağlı sərəncamları göstərir ki, dil – dövlət təhlükəsizliyinin tərkib hissəsidir. Çünki dilin deqradasiyası – təfəkkürün, təfəkkürün deqradasiyası isə dövlətçilik şüurunun zəifləməsi deməkdir.
Bu gün 1 Avqust gününə baxarkən bir həqiqəti dərk etməliyik: Əlifba – sadəcə işarələr sistemi, dil – sadəcə qrammatik qaydalar toplusu deyil. Əlifba bizim dünyanı oxumaq, dil isə dünyanı anlamaq və anlatmaq formamızdır.
44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan Zəfər göstərdi ki, Şuşada, Xankəndidə ,Kəlbəcərdə,Ağdamda,Xocalıda dalğalanan bayraqla yanaşı, orada yenidən səslənən Azərbaycan dili bizim mənəvi bütövlüyümüzün bərpasıdır. Şuşada ucalan ilk azan, səslənən ilk bayatı – dilin öz torpağına qayıdışının fəlsəfi təzahürü idi.
Biz Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə yazarkən və Ana dilimizdə düşünərkən sadəcə keçmişimizə ehtiram göstərmirik; biz gələcəyimizi inşa edirik.
1 Avqust – özünə hörmət edən, öz kökünə bağlı olan, amma üzü gələcəyə, işığa doğru addımlayan müstəqil Azərbaycan övladının bayramıdır.
Dilimiz var olduqca – biz də varıq. Dilimiz zənginləşdikcə – mənəviyyatımız da ucalacaqdır.
“XALQI XALQ EDƏN, MİLLƏTİ MİLLƏT EDƏN ONUN ANA DİLİDİR” ÜMUMMİLLİ LİDER HEYDƏR ƏLİYEV

Paylaş:
Whatsapp
Bizə yazın!
Keçid et
Digər xəbərlər

Gündəm

29-07-2026, 15:13

Ana dilimiz milli varlığımızın ifadəsidir

Gündəm

9-11-2024, 12:47

COP29-la əlaqədar 57 avtobusun hərəkət sxemi dəyişdirilir

Gündəm

28-07-2026, 23:22

Əlifba – Millətin Yaddaşı Dilin Gücü və Müstəqilliyin Rəmzi

Gündəm

29-07-2026, 16:18

1 Avqust- Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü: Milli - Mənəvi Kimliyimizin Sütunu – Azərbaycan Dilinə Dövlət Qayğısının

Gündəm

29-07-2026, 15:49

Azərbaycan dilinin və əlifbasının dünəni, bugünü və gələcəyi.

Gündəm

30-07-2026, 16:12

1 Avqust – Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili günü: Ana dilimiz milli kimliyimizin və dövlətçiliyimizin əbədi təməlidir

Araşdırma
Doxsanların ən dəhşətli zəlzələsi:
Doxsanların ən dəhşətli zəlzələsi: Onlarla insanın aqibəti necə oldu?
Unudulan iki söz:
Unudulan iki söz: Onlara niyə sahib çıxmırıq?
Keçəllərin pirə çevirdiyi mağara: Sevgisi nakam çobanın başından
Keçəllərin pirə çevirdiyi mağara: Sevgisi nakam çobanın başından necə tük çıxdı?
Davamlı yuxusuzluq sindromundan necə qurtulmaq olar?
Davamlı yuxusuzluq sindromundan necə qurtulmaq olar?
Biznes
COO platformasına “Startap” şəhadətnaməsi verilib
10-08-2026, 16:48
COO platformasına “Startap” şəhadətnaməsi verilib
Pensiya kapitalı nə qədər artırıldı?
12-02-2026, 09:58
Pensiya kapitalı nə qədər artırıldı?
Nobel mükafatçısı türk lirəsindən
3-02-2026, 18:26
Nobel mükafatçısı türk lirəsindən DANIŞDI
Bakı nefti ucuzlaşdı
27-01-2026, 15:13
Bakı nefti ucuzlaşdı
Rus iqtisadiyyatı çökür, Kreml hansı addımı atacaq? -
17-01-2026, 08:50
Rus iqtisadiyyatı çökür, Kreml hansı addımı atacaq? - Öztürk AÇIQLAYIR
Dollar bu gün neçəyə satılır?
3-01-2026, 22:56
Dollar bu gün neçəyə satılır?
Son xəbərlər
  • Bu gün, 15:33
    Ağdam Şəhəri günü: “Qafqazın Xirosiması”ndan Qafqazın cənnətinə doğru iri addımlarla...
  • Bu gün, 15:30
    20 Noyabr – Ağdam Şəhəri Günü: Tarixi Zəfərin və Böyük Qayıdışın təntənəsi
  • Bu gün, 15:15
    21 Noyabr 1992-ci il – Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransı milli siyasi tariximizin mühüm hadisəsidir
  • Dünən, 15:28
    Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətlərində yeni mərhələ: Strateji Tərəfdaşlıq Bəyannaməsi və gələcək əməkdaşlıq perspektivləri
  • Dünən, 15:24
    Dublin Bəyannaməsi Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlıq əlaqələrinin əhəmiyyətini nümayiş etdirir
  • Dünən, 15:21
    Strateji Tərəfdaşlıq Bəyannaməsi Azərbaycan-Böyük Britaniya əlaqələrinin inkişafında mühüm addımdır
  • Dünən, 15:17
    Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərində strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələsi
  • Dünən, 15:13
    Azərbaycan və Böyük Britaniya münasibətlərində yeni səhifə
  • Dünən, 14:53
    Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə
  • Dünən, 14:48
    Bakı ilə London arasındakı Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə yeni Yol Xəritəsidir
  • Dünən, 14:44
    Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı ölkəmizin beynəlxalq mövqeyini gücləndirir
  • Dünən, 12:23
    “AZƏRBAYCAN PEŞƏ TƏHSİLİ: TARİXİ VƏ PERSPEKTİVLƏRİ” KİTABININ TƏQDİMAT MƏRASİMİ KEÇİRİLİB
  • Dünən, 12:21
    Hər qarış torpağımız Azərbaycanın ayrılmaz parçasıdır!
  • 12-11-2026, 15:30
    Konstitusiya dövlətin hüquqi təməlidir
  • 12-11-2026, 15:14
    Konstitusiya – milli inkişafın və dövlətçilik ənənələrinin əsas dayağıdır
  • 12-11-2026, 15:07
    Konstitusiya Azərbaycanın davamlı inkişaf yolunun hüquqi təminatıdır
  • 12-11-2026, 15:01
    Azərbaycan Konstitusiyası – dövlətçiliyimizin təməli, hüquqlarımızın təminatçısı
  • 12-11-2026, 14:57
    Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası – müstəqil dövlətçiliyimizin hüquqi təməli
  • 12-11-2026, 14:49
    Konstitusiya – hüquqi dövlətin, milli suverenliyin və vətəndaş hüquqlarının təminatçısı
  • 8-11-2026, 22:07
    ÜÇ RƏNGLƏ İFADƏ OLUNAN DÖVLƏTÇİLİK
  • 8-11-2026, 22:05
    DÖVLƏTÇİLİYİN TƏMƏLİ, VƏTƏNDAŞIN ƏSAS HÜQUQİ DAYAĞI- KONSTİTUSİYA
  • 7-11-2026, 23:22
    AZƏRBAYCAN KONSTİTUSİYASI – DÖVLƏTÇİLİYİMİZİN, HÜQUQİ DƏYƏRLƏRİMİZİN VƏ MİLLİ SUVERENLİYİMİZİN TƏMƏLİ
  • 7-11-2026, 23:19
    Dövlət Bayrağımız – müstəqilliyimizin, milli qürurumuzun və dövlətçilik ənənələrimizin rəmzi
  • 7-11-2026, 23:06
    Üçrəngli bayrağımız – xalqımızın milli birliyinin və azadlıq iradəsinin təcəssümü
  • 7-11-2026, 22:56
    12 Noyabr Konstitusiya Günü: Ulu öndərin qəbul etdiyi Ana Yasamız…
  • 7-11-2026, 22:24
    9 Noyabr – Daim yüksəklərdə dalğalanan Bayrağımızın günüdür
  • 7-11-2026, 22:08
    Üçrəngli bayrağımız tariximizin, qürurumuzun və zəfərimizin nişanəsidir
  • 7-11-2026, 21:50
    12 Noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü
  • 7-11-2026, 21:45
    9 Noyabr – Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günü
  • 7-11-2026, 21:42
    Zəfər Günü xalqımızın birliyinin, iradəsinin, Vətən sevgisinin və mübarizə əzminin təntənəsidir.
  • 5-11-2026, 15:55
    “Qarabağda yüksələn Zəfər səsi Azərbaycanın gələcəyə inamıdır!”
  • 5-11-2026, 15:51
    12 Noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü
  • 5-11-2026, 15:48
    9 Noyabr – Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günü
  • 5-11-2026, 15:41
    Zəfər qürur mənbəyimiz və nə yeni tariximizdir
  • 5-11-2026, 15:22
    Zəfərə gedən yol Ali baş komandan prezident cənab İlham Əliyevin xarici və daxili siyasətinin nəticəsidir.
Daha çox
  • Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Redaksiya siyasəti
  • Reklam
  • Əlaqə
Sosial şəbəkələrimiz:
  • (+99455) 377 67 55
  • [email protected]
  • Bakı şəhəri
  • Siyasət
  • Gündəm
  • Biznes+
  • Eksklüziv
  • Müsahibə
  • Art
  • Araşdırma
  • Təhsil
  • Köşə
Müəllif hüquqları qorunur. Onews.az-ın məlumatlarından istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
  • Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə