Bura dünyanın ən dərin çökəkliyidir.

Onews.az xəbər verir ki, söhbət təbii ki, Mariana çökəkliyindən gedir.

Marian çökəkliyinin ən dərin nöqtəsi "Çallencer uçurumu" adlanır.
O, çökəkliyinin cənub-qərb hissəsində, ən son məlumatlara görə, dəniz səviyyəsindən 10,994 metr aşağıda yerləşir.
Çökəklikdə ilk ölçmələr buranı kəşf edən “Challenger” ekspedisiya qrupu tərəfindən aparılır.

Eyni adlı Britaniya tədqiqat gəmisi 1875-ci ildə dünyanın ən dərin çökəkliyini aşkarlayır.
Dünyanın ən dərin nöqtəsinin adı da elə buradan qaynaqlanır.

Maraqlıdır ki, Sovet elmi-tədqiqat gəmisi "Vityaz"-ın tədqiqatçıları da burada araşdırma aparır.
Amma onlar 1957-ci ildə həyata keçirdikləri ölçmələr zamanı ən dərin nöqtəni 11,022 metr olaraq təyin edirlər.
Bu rəqəm Sovet elmi ədəbiyyatına da daxil olmuşdu.

Hətta bu gün də bir çox rus dilli yeni elmi ədəbiyyatda yalnız bu rəqəmə rast gəlmək olar.
Marian çökəkliyinin dərinliyi nə qədər mübahisə doğurursa da, onun nə üçün bu qədər dərin olması bir o qədər də maraqlıdır.
Bu suala cavab vermək, Marian çökəkliyinə enmək qədər çətindir.

Lakin tədqiqatçıların fikrincə, çökəklik tektonik plitələrin sürüşməsi səbəbindən bir neçə milyon il əvvəl meydana gəlib.
Əgər Everest dağı Marian çökəkliyinə atılsaydı, zirvəsi bir neçə kilometr suyun altında qalardı.
Çünki Everest dəniz səviyyəsindən 8,848 m yüksəklikdə yerləşir.

Everesti 10,994 metr aşağıda yerləşən Marian çökəkliyini müqasiyə etsəniz, özünüz bu faktın doğruluğuna əmin ola bilərsiniz.
Yerin iki qütbü hər birimizə məlumdur. Lakin alimlər Marian çökəkliyini yerin dördüncü qütbü adladırırlar.
Belə ki, Şimal və Cənub - coğrafi qütblər, Everest və Marian çökəkliyi - geomorfoloji qütblər hesab olunur.
Buradakı suyun təzyiqi normal atmosfer təzyiqindən 1100 dəfə yüksəkdir.

Marian çökəkliyinə enənləri barmaqla saymaq olar.
Bu günə kimi ən dərinə dalış edən insanların sayı cəmi üçdür.
Marian çökəkliyinin dibinə ilk eniş 23 yanvar 1960-cı ildə baş tutur.

Eniş ABŞ-ın hərbi dəniz qüvvələri leytinantı Don Uolş və tədqiqatçı Jak Pikkar tərəfindən həyata keçirilir.
“Avatar”, “Titanic” və “Terminator” filmlərinin ilk iki hissəsinin müəllifi, rejissor Ceyms Kemeron 26 mart 2012-ci il tarixində ilkə imza atır.

O, dünya okeanının ən dərin nöqtəsinə çatan üçüncü və bunu təklikdə edən ilk insan olur.
Bura enən ilk iki şəxsdən fərqli olaraq Kemeron Marian çökəkliyində 3 saat qalır.
Rejissorun çəkdiyi kadrlar əsasında "National Geographic Channel" kanalında elmi-sənədli film nümayiş olunur.

Marian çökəkliyi dünyanın ən böyük dəniz qoruğudur.
Çökəkliyin inanılmaz dərinliklərində belə həyat var.
Tədqiqatçılar təxminən 10 santimetr diametrli nəhəng bir amöb kəşf edirlər.

Marian çökəkliyində dinozavrlar qədər köhnə yeni növlər müşahidə olunsa da, bəziləri bu günə qədər müəyyən edilməyib.
Marian çökəkliyinin dərinliklərində yaşayan canlıların əksəriyyəti bir-biri ilə və ya "ölü yağışdan" bəslənir.
Beləliklə, müxtəlif ölü dəniz canlılarının qalıqları Marian çökəkliyinin dərinliyində yaşayan heyvanlara yem olmaq məqsədilə suyun üstündən yavaş-yavaş aşağı enir.

Təbiət qoruqlarının statusuna əsasən, qoruğun sərhədlərində balıq ovu və mədənçilik qadağandır.
Marian çökəklik kimi tanınsa da, əsl dağlara sahibdir.

Alimlər burada hər birinin hündürlüyü 2,5 kilometrdən çox olan 4 dağ zirvəsi aşkarlayıblar.

Bəs siz 11 min metrlik dərinliyə enəcək qədər cəsarətlisinizmi?

Tural Turan