Nigar Abbaszadə,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının mühasibi

20 Sentyabr Azərbaycan xalqının yaddaşında yalnız tarixi hadisə kimi deyil, həm də azad edilmiş ərazilərdə yeni həyatın başlanğıcını ifadə edən əlamətdar tarix kimi yaşayır. Artıq ikinci ildir ki, bu tarix Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü kimi qeyd olunur. 2023-cü il sentyabrın 19-20-də keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam bərpası ölkəmizin qarşısında yeni quruculuq mərhələsi açdı.

Bu gün azad edilmiş ərazilərdə görülən işlərin əsas məqsədlərindən biri insanların öz doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsidir. “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində yaşayış məntəqələrinin bərpası ilə yanaşı, burada müasir məktəblər, səhiyyə və mədəniyyət müəssisələri, yollar, elektrik və digər infrastruktur obyektləri yaradılır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bu proses nəticəsində Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yeni yaşayış və sosial-iqtisadi mühit formalaşdırılır.
Xankəndi də bu prosesin mühüm mərkəzlərindən biridir. 2026-cı il avqustun 17-dək şəhərdə 76 ailə, 332 nəfər, Kərkicahan qəsəbəsində isə 43 ailə, 174 nəfər məskunlaşıb. Ümumilikdə 119 ailənin, 506 nəfərin Xankəndi və Kərkicahanda məskunlaşması doğma torpaqlara qayıdış prosesinin konkret nəticələrindən biridir.
Şəhərin inkişafı istiqamətində təhsil və iqtisadi layihələr də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Qarabağ Universitetinin Xankəndidə fəaliyyət göstərməsi, yeni fakültə binalarının istifadəyə verilməsi, istehsal müəssisələrinin yaradılması, mədəniyyət və turizm obyektlərinin açılması şəhərin sosial-iqtisadi həyatının yenidən canlanmasına xidmət edir. 2026-cı ildə Xankəndidə Mədəniyyət Mərkəzi, istehsal müəssisəsi və “Xankəndi” hoteli kimi obyektlərin istifadəyə verilməsi bu inkişafın davam etdiyini göstərir.
Ağdərə rayonunun yaradılması da azad edilmiş ərazilərdə idarəetmə və inkişaf prosesinin mühüm istiqamətlərindən biridir. 2023-cü il 5 dekabr tarixli Qanunla Ağdam, Kəlbəcər və Tərtər rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə dəyişiklik edilərək mərkəzi Ağdərə şəhəri olmaqla yeni rayon yaradılmışdır. Hazırda Ağdərədə də yaşayış məntəqələrinin bərpası və sakinlərin doğma yurdlarına qayıdışı istiqamətində işlər davam etdirilir.
Bütün bu proseslərdə Prezident İlham Əliyevin azad edilmiş ərazilərə səfərləri mühüm yer tutur. Dövlət başçısının Xankəndi, Xocalı və Ağdərəyə səfərləri zamanı müxtəlif layihələrin təməli qoyulub, obyektlərin açılışı keçirilib, sakinlərlə görüşlər təşkil olunub. Xüsusilə Xankəndiyə 2025-ci ilin dekabrında və 2026-cı ilin mayında həyata keçirilmiş səfərlər zamanı şəhərin sosial, təhsil, mədəniyyət və iqtisadi inkişafına xidmət edən bir sıra layihələr reallaşdırılıb.

20 Sentyabr – Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü azad edilmiş ərazilərin keçmişdən gələcəyə uzanan inkişaf yolunu əks etdirir. Bu günün əsas mahiyyəti yalnız tarixi Zəfəri xatırlamaq deyil, həm də həmin Zəfərin nəticəsi olaraq qurulan yeni həyatı görməkdir. İnsanların doğma yurdlarına qayıtması, şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, təhsil, iqtisadiyyat və sosial infrastrukturun inkişaf etdirilməsi Böyük Qayıdışın ardıcıl şəkildə davam etdiyini göstərir.