İbrahim Rəisinin helikopterinin qəzaya uğramasında ilkin səbəb kimi hava şəraiti göstərilsə də, bunun sui-qəsd olması ehtimalı böyükdür. Üç helikopterdən yalnız Rəisinin olduğu qəzaya uğrayıb və bu, Əliyevlə Araz çayı üzərində görüşdən qayıdarkən baş verib.

Əgər bu sui-qəsdirsə, ki ehtimallar bu yöndədir və hadisələrin inkişafında daha aydın görünəcək, arxasındakı qüvvənin İran daxilində olduğu versiyası daha güclüdür, hətta xarici faktorlar olsa belə, yenə də planın icrası izi Tehran dəhlizlərinə aparır. Və ən mühüm detal bunun məhz Rəisinin Əliyevlə görüşdən qayıdarkən baş verməsidir.

İran daxilində Bakı-Tehran xəttində normallaşmaya qarşı olan qüvvələrin mövcudluğu sirr deyil. Azərbaycanın Tehrandakı səfirliyinə terror hücumundan öncə Əliyevlə Rəisinin Ankarada görüşünün təşkili haqda məlumatlar vardı. Səfirliyimizə terror hücumu törədildi və İran-Azərbaycan münasibətlərində “çıxılmaz vəziyyət” yarandı. “Çətin normallaşma” dövründə də İran mediasında Azərbaycana qarşı ittiham kampaniyası səngimirdi. Əliyevlə Rəisinin sərhəddə “Qız Qalası” və “Xudafərin” bəndlərinin açılışını mart ayında edəcəyi gözlənilirdi, lakin açıqlanmayan səbəblərə görə görüş təxirə salındı. Daha sonra İranda xüsusilə SEPAH-a bağlı media orqanlarının Bakını açıq şəkildə təhdid edən məlumatları intensivləşdi. Bir tərəfdən Tehranda Azərbaycan səfirliyinin fəaliyyətinin bərpa edilməsi, Əliyevlə Rəisinin görüş hazırlığı aparılır, digər tərəfdən SEPAH mediası Bakıya zərbə endirməkdən bəhs edirdi. Bu, İran daxilində ikili mövqeyin açıq nümunəsidir. Və nəhayət, Rəisi görüşdən qayıdarkən qəzaya uğrayır.

Qəzada (planlaşdırılıbsa) Bakı-Tehran münasibətlərinin normallaşmasını istməyənlərin maraqlı olması istisna deyil, lakin bu addımın məhz Araz sahilində görüşdən sonra atılması, “iz azdırmaq” məqsədi daşıya bilər. Rəisi və komandası mühafizəkar kəsimi təmsil etsə də, İran daxilində siyasi və hərbi qanadın fikir ayrılığı yaşadığı müşahidə edilir. Elə Azərbaycanla münasibətlərə yanaşmada da bu ziddiyyəti görmək çətin deyil. Əslində Rəisi ümumi siyasi xəttə qarşı çıxmırdı, lakin görünür, İranın gələcəyi, xüsusilə post-Xamenei dövrü ilə bağlı daxili ziddiyyətlər mövcuddur. İbrahim Rəisinin adı Xameneidən sonra dini lider ola biləcək şəxslər arasında hallanır, hətta əsas namizəd kimi. Mümkündür ki, post-Xamenei dövrünə hazırlıq prosesində Rəisinin dini lider olmasını istəmirlər.

Rəisiyə qarşı mümkün sui-qəsdin Əliyevlə görüşdən qayıdarkən edilməsi də izi azdırmağa - diqqəti üçüncü tərəfə yönəltməyə hesablanıb. İstisna edilməməlidir ki, “bunu İran-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşmasını istəməyən regiondankənar qüvvələr edib” iddiası Tehranın irəli sürəcəyi əsas tezis olacaq və məsələyə İsrailin adının daxil ediləcəyi, bundan Bakı-Tehran xəttində münasibətlərin normallaşmasını “baltalamağa” çalışacaqları gözləniləndir.
Asif Nərimanlı
Siyasi şərhçi
Onews.az