Giriş: Qadın və Ana Olmaq

Qadın və analıq anlayışları tarix boyu insan cəmiyyətlərinin sosial, mədəni və mənəvi əsaslarını formalaşdıran mühüm elementlər olmuşdur.

Qədimdən bəri qadın və ana obrazları fərqli zaman və coğrafiyalarda müxtəlif dəyər və rollarla təmsil edilmiş, hər bir mədəniyyət bu iki rolu öz xüsusi çərçivəsində mənalandırmışdır. Bu səbəbdən, qadın və ana olmaq yalnız bioloji və ya sosial fenomen deyil; həm də cəmiyyətin dərin qatlarına işləyən, nəsillər boyu ötürülən və fərdlərin kimliyini formalaşdıran güclü bir sosial institut olaraq qarşımıza çıxır.

Qadının ana kimi rolu qədim mifologiyalardan, dini təlimlərdən, ədəbiyyat və folklordan başlamış, zamanla bəşər tarixində ən möhkəm sosial konstruksiyalardan birinə çevrilmişdir. Məhsuldarlıq, həyat yaratma gücü və qoruma instinkti kimi qadına aid edilən xüsusiyyətlər, onu təkcə bioloji anadan daha geniş bir çərçivədə, bəzən həm də bir cəmiyyətin mənəvi anası olaraq təmsil etmişdir.

Digər tərəfdən, analıq instinkti və qadın şəxsiyyətinin müxtəlif tərəfləri zaman keçdikcə inkişaf etmiş, modern dövrə qədər uzanan bir prosesdə yeni çalarlarla zənginləşmişdir. Məsələn, qədim Şumer tanrıçası İnanna, qədim Misirdə İsis və ya qədim Türk mifologiyasında Umay ana kimi ilahi qadın fiqurları, qadın və analıq anlayışlarının ilkin arxetipik təzahürləri olaraq mədəniyyətlərin köklərinə işıq salır.

Bu mifoloji və dini fiqurlar qadının yaradıcı və qoruyucu tərəfini əks etdirməklə yanaşı, onun cəmiyyətin ruhani sütunu kimi qəbul edilməsinə də səbəb olmuşdur.

Lakin qadın və ana rollarının cəmiyyətdəki təsiri yalnız idealizə edilmiş mifoloji çərçivələrlə məhdudlaşmır. Sosial və mədəni şərtlər qadınlara qarşı olan gözləntiləri müəyyənləşdirir və bu gözləntilər, bəzən qadınların seçimlərini, azadlığını və kimliklərini məhdudlaşdıran təsirlərə malik olur.

Məsələn, qadının ana olmaq məsuliyyəti kimi təqdim edilən sosial gözləntilər, qadının yalnız özünü deyil, həm də cəmiyyət üçün bir nəsil yetişdirmə yükünü üzərinə götürməsini tələb etmişdir. Bu mənada qadın və analıq rolu həm şəxsiyyətin inkişafını, həm də fərdin öz həyatına dair seçim azadlığını formalaşdırır, lakin bu eyni zamanda bir sıra daxili və xarici təzyiqlərlə də müşayiət olunur.

Bu kitabın məqsədi qadınlıq və analıq anlayışlarını həm tarixi, həm də müasir perspektivdən təhlil edərək, bu iki mühüm rolun fərdlərin həyatında və cəmiyyətin quruluşunda necə yer aldığını aydınlaşdırmaqdır.

Həm qədim, həm də müasir dövrdə qadınlar, ana olmaq və qadın kimi yaşamağın mənası barədə suallarla üzləşmiş və bu suallar onların həyatını formalaşdırıb.

Oxucular bu kitabda analıq və qadınlıqla bağlı müxtəlif təcrübələri, dəyərləri və təzyiqləri daha dərindən anlayacaq və hər iki rolun müasir dövrdə necə dəyişdiyini izləyəcəklər.

Bu çərçivədə, qadın və analıq mövzusu yalnız fərdi bir təcrübə kimi deyil, həm də kollektiv bir identitet və mədəniyyətin dayanıqlı sütunu olaraq qiymətləndirilir.

Bu kitab oxucuya qadın və ana olmağın çoxşaxəli və dərin anlamını araşdırmağa dəvət edir.

Həm keçmişin mirası, həm də gələcəyin çağırışları ilə üzləşən qadınların təcrübələrini anlamaq və bu təcrübələrin cəmiyyətə təsirini qiymətləndirmək məqsədi ilə oxucunu bu maraqlı və düşündürücü yolçuluğa çağırırıq.

Sona Əliyeva
V çağırış Milli Məclisin deputatı,
Əməkdar müəllim

Onews.az