O, törətdiyi hərbi cinayətləri məharətlə gizlədərək hətta kiçik bir vəzifəyə də sahib olmağı bacarır.

Sovet-alman savaşı sırasında müharibənin ilk həftəsindəcə almanlara könüllü əsir düşür.

Faşistlərə öz cəlladlıq ximətlərini təklif etmişdi.

Bu şəxs 3 il ərzində yüzlərlə sovet vətəndaşını, xüsusilə qadınları, qocaları, uşaqları vəhşicəsinə qətlə yetirməklə tarixə düşür.

Onews.az xəbər verir ki, söhbət Xatın soyqırımın əsas təşkilatçısı Qriqori Vasyuradan gedir.

Belarusun Xatın kəndinin yerlə-yeksan edilməsi, dinc əhalinin yandırılması əməliyyatında Qriqori Vasyura əsas simalardan biri olur...

1915-ci ildə Ukraynada, Çerkask vilayətinin Çiqirin kəndində anadan olur.
Qriqori Vasyura müharibə başlayana qədər bir müddət məktəblərdə müəllimlik edir.
O, sonrakı həyatını hərbi sahəyə bağlayıb, Kiyev Hərbi Rabitə Məktəbində təhsil alıb, bu təhsil ocağını 1936-cı ildə bitirir.

Müharibə başlayanda Vasyura 67-ci motoatıcı diviziyanın rabitə bölməsinə rəhbərlik edir.
Həmin vaxt diviziya Baltikyanı cəbhədə dislokasiya olunur.
Müharibənin 18-ci günündə Vasyura hərbi əməliyyatlar zamanı könüllü olaraq almanlara əsir düşür.
Elə əsirliyin ilk dəqiqələrindən onlarla əməkdaşlıq etmək arzusunda olduğunu söyləyir.
Vasyura bir neçə ay Berlin yaxınlığındakı əsir düşərgəsində saxlanılır.

Sonra onu əsir düşən və könüllü əməkdaşlığa razılıq verənlər üçün nəzərdə tutulmuş təbliğat məktəbinə göndərirlər.
Bu məktəbdə tam kursları keçdikdən sonra Qriqori Vasyura əsirlikdən rəsmi olaraq azad edilir.
Digər Almaniya vətəndaşları kimi bu ölkədə yaşamaq, işləmək, ayrı-ayrı sahələrdə fəaliyyət göstərmək hüququ qazanır.
Bu güzəşt və imtiyazları əldə edən Vasyura yenidən rütbə daşımaq qərarına gəlir.
O, “SS”in yardımçı xidmət dəstəsinə zabit kimi işə qəbul edilir.

Vasyuranın xidmət etdiyi dəstə SSRİ-nin işğal olunmuş ərazilərində fəaliyyət göstərir.
O, bu dəstənin Belarus qrupunun qərargah rəisi vəzifəsinə irəli çəkilir.
Alman “paqon”larını daşıyan Vasyura “SS” tərkibində xidmət edəndə öz həmyerlilərinə qarşı son dərəcə amansız münasibət sərgiləyir.

İşğal olunmuş ərazilərdə dinc sakinlərə divan tutur.
Almanlara satılan ukraynalı zabit Ukraynada və Belarusda yüzlərlə dinc sakini şəxsən özü güllələyir.
Xatın əməliyyatının keçirilməsində isə Vasyura əsas icraçılardan biri olur.

Müharibənin son aylarında Qriqori Vasyura Vermaxtın Fransa istiqamətində dislokasiya olunanan piyada qoşunlarında xidmət edir.

Onun xidmət etdiyi hərbi hissə sovet qoşunları tərəfindən dağıdılanda Vasyura qaçmağa nail olur.
Ancaq 1 həftədən sonra o, qandallanır.

Vasyura sovet xüsusi xidmət orqanlarına izahat verəndə “SS”dəki xidmətini, almanlarla əməkdaşlıq etdiyini gizlədir.
Fransa Müqavimət Hərəkatında fəaliyyət göstərdiyini bildirir.
Vasyuranın istintaqı bir neçə ay davam edir.

O, 1941-ci ildə xidmət etdiyi hərbi hissəni özbaşına tərk etməkdə, müharibə dövründə hərbçi kimi qeydiyyatdan yayınmaqda ittiham olunur.
Beləliklə də onun almanlarla əməkdaşlığı, törətdiyi hərbi cinayətlər heç bir sənəddə öz əksini tapmır.
Kiyev Hərbi Tribunalı Vasyuranı 25 il azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum layiq görür.
1955-ci ildə SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin amnistiya haqqında qərarı ilə Vasyura da azadlığa buraxılır.
Azadlığa çıxdıqdan sonra Kiyev vilayətinin Brovarı rayonunda məskunlaşır.
Vasyura qısa müddət ərzində özünü qəhrəman müharibə iştirakçısı kimi tanıtmağa nail olur.
Hərbi məktəblərdə kursantlar qarşısında veteran kimi çıxış edir.

Müharibə illərindəki döyüş yollarından olduqca “maraqlı” səhnələr canlandırmağı bacarır.
Həbsdə olmasının səbəbini isə əsir düşməyi ilə əlaqələndirir.
Cəmiyyətdə yerini daha da möhkəmlətmək üçün Qriqori Vasyura Kommunist Partiyasının sıralarına keçir.
Xruşşov hakimiyyətdə olduğu dövrdə o, Stalinin fəaliyyətini də ara-sıra tənqid etməkdən çəkinmir.
Beləliklə də Vasyura Kiyev vilayətində ictimai şəxs statusunu qazanır.
Fərasətli cəllad çox keçməmiş özünə iş də tapır.
O, Brovarının Velikaya Dımerka kəndində sovxoz direktorunun müavini vəzifəsinə təyinat alır.
Vasyuranın həyat tərzi də digərlərindən fərqlənir.

“Veteran” böyük evə və şəxsi avtomobilə sahib olur.
Vasyura yerini möhkəmlətdikcə iddiaları da artır.
O, 1985-ci ildə Qələbənin 40 illik yubileyi ərəfəsində Mərkəzi Komitəyə bir neçə məktub ünvanlayır.
Bu məktublarda özünə ən yüksək dövlət təltifi istəyir.
Buna haqqı olduğunu bildirir.

Kremldə Qriqori Vasyuranın məktubları araşdırılır.
Rəsmilər qənaətə gəliblər ki, onu ali dövlət mükafatlarının biri ilə mükafatlandırsınlar.
Ancaq bu qərarı qəbul etməzdən əvvəl onun fəaliyyətində kiçik bir araşdırma aparılması vacib sayılır.
Kiçik araşdırmalar isə çox dərinliklərə gedir.
Vasyuranın tərcümeyi-halındakı qaranlıq məqamlarla DTK məşğul olur.
Onun hərbi cinayətlərinin canlı şahidləri tapılır.

Almaniyanın arxivlərindən onun “SS”dəki xidməti haqqında arayışlar üzə çıxır.
Vasyuranın Xatın əməliyyatındakı rolunu təsdiqləyən sənədlər və şahidlər isə bu araşdırmalara son qoyur.
2 il davam edən araşdırmalardan sonra Vasyuraya dövlət mükafatı deyil, ən ağır cəza verilir.

Belarus Hərbi Dairəsinin tribunalında Vasyuranın bütün cinayət əməlləri həm sənədlərdə, həm də şahid ifadələrində öz təsdiqini tapır.
Təsdiq olunmuş faktlara görə, Vasyura Belarusda 360 dinc sakinin qətlə yetirilməsində birbaşa iştirak edir.

Tribunal onu ən ağır cəzaya - güllələnmə hökmünə məruz qalır.
72 yaşlı “müharibə veteranı” 2 oktyabr 1987-ci ildə güllələnir.

Tural Turan
Onews.az